Tarihsel kökleri 1876'ya uzanan iki yaka arası tüp geçit fikri, uzun yıllar boyunca teknik ve finansal imkânsızlıklar nedeniyle sadece kağıt üzerinde kalmıştı.

Toplam 14,6 kilometrelik güzergâhın 5,4 kilometresi denizin altından geçerken, geri kalan 9,2 kilometre yaklaşım yollarından oluşuyor.

GÜNDE ORTALAMA 77 DAKİKA KAZANIM

Trafik sıkışıklığı, kişilerde tükenmişlik, kronik öfke ve yüksek tansiyon gibi psikolojik ve fizyolojik sorunlara yol açıyor. 140 yıllık hayalin 2016'da gerçekleştirilmesiyle Anadolu ve Avrupa yakası arasında geçiş yapan kişilerde söz konusu sorunlar ciddi oranda azaldı. Avrasya Tüneli'ni her gün kullanma durumunda olan kişiler, varış süresi açısından zihinsel bir konforla birlikte ortalama 77 dakika zaman kazandı.

Günde 77 dakika kazanan bir insan ne yapar?

Her şeyin başında kendisine ve ailesine daha çok zaman ayırma fırsatına sahip olur. Trafikte gergin anlar geçirmediği için dingin bir ruh haline kavuşup kendisini iyi hisseder.

Kendisine ve sevdiklerine daha çok vakit ayıran bir insan ne olur?

Huzurlu olur.

Huzurlu olan insan ne olur?

Daha üretken olur.

Avrasya Tüneli'nin önemi; gerek zaman, gerek ekonomi, gerekse çevre koruma adına elde edilen kazanımlarla daha net bir şekilde görülüyor.

O dönemlerde nüfusu 900-950 bin olan, yoğun motorlu araç trafiği bulunmayan İstanbul için böyle bir tüp geçide gerçekten gerek var mıydı?

Kimine göre dönemin şartlarına göre hayati bir ihtiyaç değildi. Kimine göre ise zaten borç batağında olan bir devlet için ziyadesiyle lükstü.

İstanbul'un iki yakasını deniz tabanının altından karayoluyla birleştiren Avrasya Tüneli, hizmete girdiği günden bu yana metropolün ulaşım ve lojistik arterlerinde kilit bir rol üstleniyor. Tünelin sürdürülebilirlik verileri, projenin sadece bir geçiş noktası olmadığını, aynı zamanda istikrarlı bir büyüme ve kent içi mobilite alışkanlıklarının dönüşüm hikâyesini barındırdığını ortaya koyuyor.

"Bir doğruyu belirlemenin en iyi yollarından biri de onun karşıtını belirlemektir" felsefesinden yola çıkarak Avrasya Tüneli'nin sunduğu kazanımları çok daha net görebiliriz.

Şöyle;

Olmadığını düşünerek, en fazla 10 bin aracın arabalı feribotla yaka değiştirdiğini var sayalım. Bu durumda geri kalan 70 bin araç doğrudan İstanbul'un halihazırda kilit durumdaki trafiğine dağılacaktır. Zaten her geçen gün iyiden iyiye yoğunlaşan başta 15 Temmuz Şehitler Köprüsü olmak üzere tüm köprü geçişlerinde yoğun trafik, varış sürelerini uzatacak. Bu kaotik ortamın sürücülerde yarattığı tükenmişliği ve yıpranan sinirlerin sosyal ve fizyolojik sonuçlarını gayet iyi biliyoruz.

Avrasya Tüneli'nin Kurumsal İletişim, Pazarlama ve Kurumsal İlişkiler Direktörü Ceren Alaca Bayındır, Avrasya Tüneli ve içindeki müzeyle ilgili bilgileri Habertürk ile paylaştı.

Avrasya Tüneli, 2025'in sonuna kadar olan süreçte, ülke ekonomisine bulunduğu, 2,6 milyar dolarlık katkının yanı sıra yakıt tasarrufu, emisyon azalımı ve kaza maliyeti tasarrufu açısından da önemli kazanımlarda bulundu.

• Yakıt Tasarrufu... 304 bin ton.

• Emisyon Azalımı... 5,5 milyon ağacın üstleneceği göreve eşdeğer 139 bin ton.

• Kaza Maliyeti Tasarrufu... 687 milyon araç/kilometre azalımı.

Ağustos 2026 verilerine göre açıldığından bu yana tünel, toplamda yaklaşık 197 milyon geçişe ev sahipliği yaptı. Günlük günlük ortalama 78 bin birim aracın üzerine çıktı.

Yap-İşlet-Devret modeliyle yapım ve işletimini Türkiye'den Yapı Merkezi ve Güney Kore'den SK Ecoplant ortaklığıyla kurulan Avrasya Tüneli İşletme İnşaat ve Yatırım A.Ş. (ATAŞ), Avrasya Tüneli'ni 22 Eylül 2041'de devlete devredecek. Bu tarihten sonra tünelden elde edilen tüm gelir hazineye aktarılacak.

2041'E KADAR 8,6 MİLYAR DOLAR KAMU TASARRUFU SAĞLAYACAK

Deloitte tarafından yapılan Ekonomik Etki ve Harcama Getirisi Analizine göre, tünelin sözleşme süresi boyunca 7 milyar doları verimlilik kazancından, 1,6 milyar doları ise dışsal tasarruflardan gelen, projenin yatırım tutarının yaklaşık 7 katına eşdeğer, toplam 8,6 milyar dolar kamu tasarrufu sağlayacak. Brüt katma değere 1,7 milyar dolar katkıda bulunacak projenin ayrıca 364 milyon dolar ek vergi geliri üretmesi ve 53.734 istihdam sağlaması bekleniyor.

Avrasya Tüneli'nin paylaşılan verileri; pandeminin yarattığı geçici duraksama dışında, projenin trafik hacmini katlayarak artırdığını ve İstanbul trafiğinde öngörülebilir, güvenli bir alternatif koridor olma niteliğini pekiştirdiğini ortaya koyuyor. Sürdürülebilir, dengeli yön dağılımı ve yüksek otomobil kullanım oranı, tünelin kentsel entegrasyonunun başarıyla tamamlandığını gösteriyor.

YENİ BİR ÖDÜL KAZANDI

Bugüne kadar ulusal ve uluslararası prestijli kurum ve kuruluşlardan ödül kazanan Avrasya Tüneli, birkaç güm önce yeni bir ödüle lâyık görüldü. Tünel, 2024–2025 Sürdürülebilirlik Raporu, dünya genelinde iş dünyasındaki başarıları ödüllendiren Stevie Awards’ın The 23rd Annual International Business Awards programı kapsamında 'Best Sustainability Report' kategorisinde Gold Stevie Ödülü aldı. 82 ülke ve bölgeden 3.400’ün üzerinde başvurunun değerlendirildiği organizasyonda alınan bu ödül, Avrasya Tüneli’nin sürdürülebilirlik performansını, hedeflerini ve yarattığı değeri uluslararası standartlarda şeffaf biçimde raporlama yaklaşımının önemli bir göstergesi oldu.

Avraya Tüneli'nin sürdürülebilirlik çalışmalarının göstergelerinden biri olan solar panelin oldukça ilginç bir hikâyesi bulunuyor. Tünelin çatı tipi güneş enerjisi santralinde, bir karganın düşürdüğü taşla zarar görerek işlevini kaybeden panel, sanatçı ve akademisyen Dr. Işıl Eğrikavuk tarafından bir esere dönüştürülerek değerlendirildi.

Toplam 14 milyon adam-saatlik çalışma, herhangi bir ölümlü veya ciddi yaralanmalı kaza yaşanmadan başarıyla tamamlandı.

DEPREME NE KADAR DAYANIKLI?

Deprem davranışıyla ilgili tasarımda, moment büyüklüğü 7,25 kabul edilmiş olup; tünelin 500 yılda bir görülebilecek depreme karşı 'Servis şartları' ve 2500 yılda bir görülebilecek depreme karşı ise 'Güvenlik şartları' bozulmaksızın davranabileceği ortaya konuldu.

En derin deniz tabanından 106 metre aşağıda olan tünelin kazısını yapan 'Yıldırım Bayezid' adı verilen tünel açma makinesi olan TBM; 33,3 kW/m2'lik kesici kafa gücüyle Avrasya Tüneli'nin yapım aşamasında dünyada 1'inci sıradaydı.

MÜZESİ DE VAR

Avrasya Tüneli'nin işletme ve bakım binasında kurulan müze, tünelin yapım aşamasında kullanılan materyallerin yanı sıra 3 yıl önce hayatını kaybeden Yapı Merkezi Holding'in kurucu ortağı, inşaat mühendisi Ersin Arıoğlu'nun kişisel eşyalarına ev sahipliği yapıyor ve ziyarete gelenlerin ilgisini çekiyor.

Barcelona'da Ema Film adında yapım şirketi bulunan yönetmen ve yapımcı Erdal Murat Aktaş, dünyaca ünlü İspanyol ressam Pablo Picasso'nun torunu Marina Picasso'nun 2001'de yayımladığı 'Dedem Picasso' adlı kitabın film haklarını satın aldığını açıklamıştı. Zaman zaman arayıp; "Ne oldu, çekimlere ne zaman başlıyorsunuz?" diye sorduğum Aktaş, dün arayarak çekimler için hazır hale gelindiğini söyledi. Erdal Murat Aktaş, senaryonun yazımının, çekimlerin gerçekleştirileceği İspanya, Fransa ve Kamboçya'da çekim izinleri, mekân seçimi ve bütçenin temin edilmesi için 3 yıldır sürdürdükleri çalışmaları tamamladıklarını dile getirerek "Picasso's Shadow" adını verdiği film için "2027'nin ilk aylarında sete gireriz" dedi.

Pablo Picasso (1881 - 1973)

Geleneksel sanatçı biyografileri genellikle dehanın yaratım süreçlerini, başarılarını ve ilham kaynaklarını estetize etme eğiliminde oluyor. Ancak "Picasso's Shadow", 'Dedem Picasso'nun uyarlaması olduğu için Pablo Picasso'nun ikonik kimliğinin arkasında bıraktığı yıkıcı mirasına odaklanırken bir dâhinin eser üretme özgürlüğü için, yakın çevresine ve özellikle çocuklarına yaşattığı psikolojik tahribatı meşru kılıp kılmayacağını sinema diliyle sorgulayacak.

Erdal Murat Aktaş

"Picasso's Shadow"a uyarlanacak olan 'Dedem Picasso'nun yazarı Marina Picasso'nun çok ilginç ve sıra dışı bir yaşamı bulunuyor.

Şöyle;

Paulo Picasso ile Émilienne Lotte'nin kızı olan Marina Picasso'ya dedesinin yaklaşık 10 bin eseriyle Cannes'daki konutu Villa La Californie miras kaldı.

Marina Picasso

Marina Picasso, dedesinin eserlerini sergilemek isteyen sanat galerilerine belli dönemler için kiralayarak ve aralarında 'La Famille' ve 'Palette et Tête de Taureau' adlı tabloların da bulunduğu bazı eserleri satarak elde ettiği kazancı yardıma muhtaç çocuklar için kullanırken Vietnam'ın Thu Duc bölgesinde kimsesiz çocuklar için büyük bir yardım köyü kurdu.

Marina Picasso'nun kendisine kalan mirasla çocuklara yardım etmeye yönlendiren itici neden ise dedesinin çocuklarına karşı uyguladığı maddi ve manevi eziyet.

'Dedem Picasso'da Pablo Picasso'dan "Bencil, manipülatif ve çevresindeki insanları sanatı için harcayan biri" olarak tanımlayan Marina Picasso, dedesinin çocuklara çok az bir harçlık verdiğini, onları kapısında saatlerce ağlatarak beklettiğini yazdı. 3'ü evlatlık edindiği Vietnamlı, ikisi biyolojik olmak üzere 5 çocuğu bulunan Marina Picasso, babası Paulo Picasso'nun çocukken yaşadığı eziyeti çocuklara yardım ederek bertaraf etme yolunu seçti.

Lise son sınıftaki psikoloji dersinde, 'Yansıtma' başlıklı bir konu vardı. Günlük yaşamımızda en çok işimize yarayan konulardan biri oldu. Kendi hayatlarındaki boşlukları veya kaygıları örtmek amacıyla başkalarına odaklanmayı bir savunma mekanizması veya kıyaslama eğilimi olarak tanımlayan yansıtmayı, öğretmenimiz "Kişinin kendi tabağına değil, hep başkalarının tabağına bakması" olarak örneklemişti.

Bu kişiler sevilmez, istenmez. Çünkü her daim haset tohumları ekme potansiyeline sahip oldukları için tehlikelidirler.

Temsili fotoğraf

Sosyal medyanın yaygınlaşmasıyla birlikte yansıtma kitlesel bir hal aldı. Son birkaç gün içinde Türkiye'de ve yurt dışında art arda yaşanan üç olay, bu durumun en çarpıcı örneklerini gözler önüne serdi. Aleyna Tilki'nin hayranlarıyla yaşadığı gerilim, Meghan Markle'ın doğum günü paylaşımı üzerinden maruz kaldığı kitlesel linç ve Fenerbahçe başkanı Aziz Yıldırım'ın 12 yaşındaki kızı Yaz Yıldırım'ın sosyal medyada hedef alınması...

Temsili fotoğraf

Aleyna Tilki’nin kendisinden sürekli yeni şarkı talep eden hayran kitlesine verdiği sert tepki, modern müzik endüstrisindeki beklenti uyuşmazlığını ve tüketim kültürünü gözler önüne serdi. Dijital çağın getirdiği hızlı tüketim alışkanlıkları, dinleyicilerin şarkıcıları birer içerik makinesi olarak görmesine yol açıyor. Hayran kitlesi her yıl yeni bir hit beklerken; Tilki, yaratıcı sürecin zaman ve içsel motivasyon gerektirdiğini savunarak bu baskıya tepki gösterdi.

Aleyna Tilki'nin "Ben size sevmeyi böyle mi öğrettim?" serzenişi, ilişkinin saf bir sevgi bağından çıkıp saf bir tüketim mekanizmasına indirgenmesinden duyduğu rahatsızlığı gösterdi. Eleştiriler arttıkça iğneleyici bir üslupla "Kudurun egomdan" demesi, linç kitlesinin baskısına karşı örülen kalın bir koruma duvarı oldu. Tilki'nin hayranlarına "Gidin bu yıla kadar yaptıklarımı bir sindirin ilk önce" diyerek ödev vermesi, yaratıcı süreçteki mutlak otoritesini koruma çabasının bir dışavurumu olarak gözler önüne serildi.

KÜRESEL PSİKOLOJİK YANSITMA

Eşi Sussex Dükü Prens Harry ile birlikte İngiliz kraliyet ailesinden ayrılıp ABD'ye yerleşen Meghan Markle, ne yaparsa yapsın eleştiri oklarının hedefi olmaktan kurtulamıyor. Geçtiğimiz günlerde 45'inci yaşını kutlarken mutfakta dans ettiği ve başına oyuncak bir taç taktığı neşeli bir video paylaşması, "Sen başına ancak oyuncak taç takarsın" içerikli küresel çapta bir dijital linç dalgası başlattı.

Meghan Markle örneği, kamusal figürlerin özel alanlarının tamamen ortadan kalktığı dijital psikolojik yansıtmanın en net tablosu olarak göze çarptı. Evinin mutfağında, çocukları ve eşiyle geçirdiği masum ve neşeli bir an bile kitleler tarafından didik didik incelenirken klavye silahşörlerinin videoyu "Asla kraliçe olamayacağı için taç takarak tatmin olmaya çalışıyor" şeklinde yorumlaması, bireylerin kendi içsel eksikliklerini ve kıskançlıklarını başkaları üzerinden dışavurmasının klasik bir örneğiydi.

DİJİTAL ZORBALIĞA UĞRADI

Fenerbahçe başkanı Aziz Yıldırım'ın 12 yaşındaki kızı Yaz Yıldırım hakkında sosyal medyada yapılan paylaşımlar ve bunun sonucunda yaşanan hukuki süreç, sınır ihlalinin çocuk boyutuna uzanan karanlık yüzünü gösterdi. Yaz Yıldırım'ın neden sürekli babasının yanında olduğunun sorgulanması, hatta akıl almaz eleştirilere maruz kalması, empati yoksunluğunun ve dijital zorbalığın vardığı boyutu özetledi.

Aziz Yıldırım'ın şikâyeti üzerine kızı Yaz Yıldırım'a yönelik sosyal medya paylaşımlarında bulunan Ç.Y, ev hapsine çarptırıldı.

PSİKOLOJİK OLARAK SAĞLIKSIZ BİR RUH HALİNİN İŞARETİ

Eleştiride bulunan kitlenin, 12 yaşında bir çocuğun tatilde olabileceğini, babasıyla vakit geçirmekten keyif alabileceğini ya da bir ebeveynin evladıyla bağ kurma hakkını hiçe sayması tam anlamıyla bir zihinsel sınır ihlali oldu. Toplumdaki bazı kesimlerin kendi içsel huzursuzluklarını ve otorite figürlerine duydukları öfkeyi, doğrudan bir çocuğun günlük yaşamına kanalize etmesi, psikolojik olarak sağlıksız kolektif ruh halinin işareti.

Aleyna Tilki, Meghan Markle ve 12 yaşındaki Yaz Yıldırım'ın yaşadığı bu olaylar; coğrafya fark etmeksizin psikolojik yansıtmanın örneklerini sergiliyor. Başkalarının hayatlarını sürekli gözetim altında tutma, her hareketi bir anlam arayışına veya komploya dönüştürme eğilimi, modern insanın kendi iç boşluklarını kapatma çabasından başka bir şey değil. Şarkıcıların yaratıcı özgürlüklerine saygı duyulmadığı, kamusal figürlerin en masum özel anlarının bile linç malzemesi yapıldığı ve en önemlisi çocukların mahremiyetinin hiçe sayıldığı bu durum, empati ve sınır bilincinin ne denli önemli olduğunu gösteriyor.

Dün Üsküdar'daki Kızılay Kan Bağış Noktası'nın önünden geçerken gözüme çarpan sakinlik, son dönemin en çok tartışılan konularından birini yeniden aklıma getirdi. "Acaba bağışçı sayısında sahiden bir azalma mı vardı, yoksa o an bana tesadüfen mi öyle denk gelmişti?"

İKİ KEZ GERİLEME GÖRÜLDÜ

Malum, özellikle 6 Şubat 2023’teki o büyük Kahramanmaraş depremlerinin ardından AHBAP Derneği'nin Kızılay'ın kurumsal itibarına yönelik saldırısının kan bağışını azalttığı yönünde birçok iddia ortaya atıldı. Ancak madalyonun arkasında, anlık tartışmaların ötesine geçen çok daha derin ve çarpıcı bir hikâye yatıyor. Son 10 yıllık Kızılay kan bağışı istatistiklerine baktığımızda, tablo bize büyük bir gerçeklik sunuyor. Son 10 yılda kan bağışı miktarı, yıllık bazda sadece iki kez bir önceki yıla oranla gerileme kaydetti.

Temsili fotoğraf

Veriler incelendiğinde, Kızılay'ın toplumsal bağış refleksinin ne kadar güçlü olduğu açıkça görülüyor. Ancak bu refleksin sekteye uğradığı iki istisnai dönem, tablonun seyrini net bir şekilde özetliyor.

Hayatın neredeyse tamamen durduğu, sokağa çıkma kısıtlamalarının ve korkunun hâkim olduğu 2020'deki COVID-19 Pandemisi bağış sayılarını kaçınılmaz olarak aşağı çekti. İnsanların evlerine kapandığı bu süreç, lojistik ve psikolojik engeller nedeniyle bağışlarda belli oranda bir düşüşe yol açtı.

Temsili fotoğraf

2023'te asrın felaketi olarak kayıtlara geçen Kahramanmaraş depremlerinin hemen ardından yaşanan yoğun kurumsal tartışmalar ve Kızılay'a yönelik algı operasyonu bir ölçüde gerilemeyi beraberinde getirdi. Toplumsal hassasiyetlerin dorukta olduğu bu dönem, doğrudan bağış grafiğine yansıdı.

Tabloda da görüldüğü gibi toplumumuzun hassasiyetleri sonucunda 2025'te 3 milyon barajının aşılmasıyla kan bağışında tarihî rekor kırıldı. Üsküdar’da o gün o bağış noktasının önünden geçerken belki sakin bir ana denk gelmiştim. Rakamlar gösteriyor ki insanımızın hayat kurtarma iradesi ve dayanışma kültürü daim. Zira 2026'nın ilk 5 ayında 1 milyon 246 bin 400 ünite kan bağışlanması bunun en somut göstergesi oldu.

Son zamanlarda dijital mecralarda kitap özetlerini dinlemek, günlük rutinimin vazgeçilmezi olmuştu. Kendi adıma dünya klasiklerinin özetlerini dinlemek hem hatırlatma, hem de sayfalarını çevirdiğim erken yaşlarıma bir selam verme adına beni ziyadesiyle mutlu ediyordu.

Sefiller (Temsili fotoğraf)

Ta ki 2005'te yazdığım 'Mavi Kelebeğin Savaş Dansı'nın özetinin dijital mecralarda yayınlanması halinde neler hissedeceğime yönelik bir düşünce, zihnimin tam orta yerine çöreklenene kadar.

İnce Memed (İsmail Gülgeç çizimi)

Kitabı yazmak için elde ettiğim bilgi birikimi için verdiğim emeğe, harcadığım zamana saygısızlık olacağı düşüncesi beni kızdırırken; özetini dinlediğim kitapların yazarları adına derin bir utanç duygusuyla sarsıldım.

Yukarıda adı geçen yazarlar, zamansız eserlerinin sadece özetinin sunulduğunu görselerdi acaba neler hissederdi?

"Ooo ne iyi, en azından özeti dinleniyor mu?" yoksa "Affedersiniz; 'Örümcek Adam'ın, 'Odyssey'in, 'Titanic'in, 'Bergen'in, 'Ölümlü Dünya'nın özetini mi izliyorsunuz? O halde ne emeklerle, ne fedakârlıklarla yazdığımız dünya klasikleriyle derdiniz nedir?" mi derlerdi?

Anna Karenina (Temsili fotoğraf)

Hayatta olmamaları kendilerine ve eserlerine saygı duymamayı mı gerektiriyor? Hayatta olan Nobel Edebiyat ödüllü Orhan Pamuk kitaplarının özet halinde sunulmasına acaba edebi bir dille nasıl yorum yapar?

Orhan Pamuk

Dijital çağın getirdiği en büyük pratikliklerden biri olan, bilgiye en kısa yoldan ulaşma isteğini kabul edip cebime koyuyorum, o ayrı...

Ne var ki; kitap okuma alışkanlığı olmayanlara veya olsa bile zamanı olmayanlara / zaman ayırmayanlara bir rehber gibi sunulan kitap özetleri, kanımca edebiyatın ruhuna ve okuma kültürüne ciddi boyutta zararlar veriyor.

Romeo ve Juliet (Temsili fotoğraf)

Zira edebiyat, yalnızca karakterlerin başından geçen olayların bir listesinden ibaret değil; bir yaşantı ve bir yolculuk...

Bir yazarın kelime seçimi, cümlelerindeki ritmi, metaforları ve iç dünyasındaki çatışmaları / barışları edebiyatı, edebiyat yapan unsurların başında geliyor. Dijital özetler ise bu sanatsal dokuyu tamamen soyutlayarak eseri kuru bir olay örgüsüne indirgiyor.

Kırmızı Pazartesi (Temsili fotoğraf)

Okurlarla eser / yazar arasındaki o derin ilişki koparken; yerini, başkasının süzgecinden geçmiş bir anlatım formuna bırakıyor. Kanımca bir romanın özetini dinlemek, bir yemek tarifini okumak gibidir; asla o yemeğin lezzetini, kokusunu ve doyuruculuğunu vermez.

Madame Bovary (Temsili fotoğraf)

Bir büyük sakınca da 10-15 dakikalık bir özeti dinleyen kişilerde o eseri tüketmiş ve hakkında fikir sahibi olmuş gibi hissi vererek sahte bir kültürel birikim ve özgüven oluşturması. İnsanlar, edebi metinlerden kaçarak bu özetler aracılığıyla kestirme yoldan kültürlü görünme eğilimine kapılırken, zihinsel tembellikleri tetikleniyor.

Don Kişot (Temsili fotoğraf)

Sürprizlerin, karakterlerin dönüşümlerinin ve felsefi kırılma noktalarının es geçilmesi, eserin yaratacağı etkiyi tamamen sıfırlıyor. Eserin derinliklerine inilmediği için insanlarda; "Dünya klasiği dedikleri bu muymuş?" şeklinde alaycı bir düşüncenin oluşmasına yol açma riskiyle edebiyat da edebiyatçılar da özetlere kurban ediliyor.

Gazap Üzümleri (Temsili fotoğraf)

Son zamanlarda emlak ilanlarında daha çok çay-kahve yapmaya uygun Amerikan mutfaklı dairelerin çokluğu dikkatimi çekiyor. Artık sadece küçük dairelerde değil, orta ve üst segment geniş konutlarda bile açık mutfakların ana akım bir tasarım tercihi haline gelmesi, evlerde tencere kaynamasını engelleyen mimari bir dönüşüme işaret ediyor.

Tencere yemeklerinin gelenekselliğini dışlayan, daha ziyade bir çay-kahve köşesi işlevi gören bu mutfakların yaygınlaşması, kaçınılmaz olarak şu can sıkıcı soruyu akla getiriyor; "Evde yemek pişirme kültürü zayıflıyor mu, mutfak mirasımız evlerimizden tahliye mi ediliyor?"

Temsili fotoğraf

KARŞIMIZA BİR İKİLEM ÇIKIYOR

Evin kalbi olma vasfını yitirerek yaşam alanını işgal eden bir servis ünitesine dönüşmesi; koku, buhar ve bulaşık endişesi mutfakları iyiden iyiye küçültüyor. Tabii burada karşımıza bir ikilem çıkıyor. "Acaba mutfaklarımızın duvarlarını yıkarak geleneksel yemek pişirme kültürümüzü kendi ellerimizle mi aşındırıyoruz, yoksa değişen hayat şartları ve hızlanan şehir yaşamı bizi bu mimari tercihe mecbur mu bırakıyor?"

Temsili fotoğraf

TEK ETKEN MİMARİ ÇİZİMLER DEĞİL

Konuya bu açıdan bakıldığında, tencere yemeklerinden uzaklaşmamıza neden olan tek etkenin mimari çizimler olmadığı görülüyor. Çalışma saatlerinin esnemesi, şehir içi ulaşımın yarattığı yorgunluk, yemek yapmayı yaratıcı bir ritüelden zahmetli bir iş yüküne dönüştürdü.

Temsili fotoğraf

Geleneksel Türk evlerinde mutfak; sadece yemek yapılan değil, bereketin, paylaşıma dayalı emeğin ve sevginin paylaşıldığı bağımsız bir yaşam alanıydı.

Temsili fotoğraf

Çekirdek aile yapısına geçiş, kadınların iş hayatına daha yoğun katılımıyla ev yemekleri geleneği tarihindeki en büyük kırılmalardan birini yaşıyor. Mutfaklarımız duvarlarını kaybettikçe, evdeki hayatın kalbi de ne yazık ki yavaş atmaya başlıyor.

Kanımca mutfağını kaybeden bir kültür, evinin merkezini kaybeder. Şimdi kendimize şunu sormalıyız; "Kültürümüzün yok olmasına boyun mu eğeceğiz, yoksa geleneksel tencere yemekleriyle kültürel mirasımızı yaşatmaya devam mı edeceğiz?

Sinema dünyası son yılların en sarsıcı finansal başarılarından birine tanıklık ediyor. 'Örümcek Adam: Yepyeni Bir Gün', vizyonunun ilk 6 gününde küresel ölçekte elde ettiği 1 milyar 155 milyon dolarla yapımcılarına muazzam bir kazanç sağladı.

'Örümcek Adam: Yepyeni Bir Gün', Türkiye'de 725.411 kişiyle açılış yaparken, hasılatı 4 milyon 780 bin dolar oldu.

Tüm zamanların gişe rekorunu 2 milyar 923 milyon dolarla 2009 yapımı 'Avatar' elinde bulunuyor. 'Avatar'ın elde ettiği hasılatın günümüzdeki karşılığı ise 4 milyar 550 milyon dolar seviyesinde. 'Örümcek Adam: Yepyeni Bir Gün'ün yakaladığı ivme, bu tahtın sarsılabileceğinin en büyük göstergesi oldu.

Destin Daniel Cretton'ın yönettiği filmde başrolleri; Tom Holland, Zendaya, Mark Ruffalo ve Jon Bernthal paylaştı.

GÜNLÜK KÂRI 59 MİLYON DOLAR

Yaklaşık 225 milyon bütçeyle çekilen 'Örümcek Adam: Yepyeni Bir Gün'ün, 6 gündeki brüt kârı sinema salonlarının payı çıktıktan sonra 352 milyon dolar. Bir başka ifadeyle yapım şirketleri Columbia Pictures, Marvel Studios ve Pascal Pictures, günde 59 milyon dolar kâr elde etti. Columbia Pictures, Marvel Studios ve Pascal Pictures ortaklığıyla çekilen film, yapımcılarına adeta para basıyor. Rakamlar bu kadar büyük olunca, insan "Bu nasıl bir kazanç?" demeden edemiyor. Filmin hasılatının büyüklüğünü daha somut bir boyuta taşımak için Türkiye sinema sektörüyle yapılan karşılaştırma, hasılatın büyüklüğünü daha net bir şekilde gözler önüne seriyor.

Son 10 yılda Türkiye'de 1288 Türk filmi gösterime girdi. Bu filmlerin TÜFE Genel Enflasyon oranlarına göre güncel toplam hasılatı; 37.094.645.077 TL (779.386.047 dolar)

'6 günde elde ettiği 1 milyar 155 milyon dolarlık hasılatın, Türkiye'de 10 yıl boyunca 1288 Türk filminin toplamda elde ettiği 779 milyon dolarlık hasılatından 1,5 kat daha yüksek olması filmin ekonomik büyüklüğünü net bir şekilde gözler önüne seriyor.

Mısırlı futbolcu Muhammed Salah'ın adı yaz başında Fenerbahçe ile anıldı ama kısa bir süre sonra söylentilerin gerçekle hiçbir ilgisi olmadığı anlaşıldı. Birkaç hafta önce ise Beşiktaş transfer görüşmelerine başladı başlamasına ama futbolcuyla anlaşma sağlanırken, menajerinin yüksek miktarda komisyon talep etmesi üzerine transfer gerçekleşemedi.

Trabzonspor ile çok kısa bir süre içinde her konuda anlaşan Muhammed Salah, resmi sözleşmeyi imzalamak için dün İstanbul'a geldikten sonra akşam saatlerinde Trabzon'a gitti.

34 yaşındaki Muhammed Salah'ın Trabzonspor'a transfer olması spor kamuoyu tarafından büyük bir sürpriz olarak değerlendiriliyor. İngiltere'nin Liverpool takımından transfer olan Salah'ın Türkiye'ye gelmesiyle birlikte o meşhur tartışma da başladı; "Türkiye'ye gelen en kariyerli futbolcu kimdir?"

Başarı kriterleri belli kalıplar halinde genel geçer olsa da bazı istisnalarda değişkenlik gösterebiliyor. Benim başarı kriterim ise milli takımlarda kazanılan kupa büyüklüklerinden başlıyor. Bu bağlamda aşağıdaki listede göreceğiniz 11 futbolcunun Türkiye'ye gelmeden önceki başarılarına göre sıralama; FIFA Dünya Kupası, UEFA Avrupa Kupası, UEFA Şampiyonlar Ligi Kupası, Kıtalararası Kupa ve Lig Şampiyonluğu üzerinden derledim. Buna göre 10 futbolcunun Türkiye'ye gelmeden önceki en büyük başarılarını göz önünde bulunduracak olursak sıralama; Roberto Carlos'tan başlayıp Robin Van Persie ile tamamlanıyor.

Futbol dünyasında bazı kariyerler sadece kazanılan kupalarla değil, o zirveye tırmanırken aşılan engellerin büyüklüğüyle de ölçülüyor. Muhammed Salah'ın öyküsü de tam olarak böyle bir azim, adaptasyon ve kararlılık merkezine oturuyor. Mısır'ın Nagrig köyünde doğup büyüyen Salah'ın çocukluğu ve futbol kariyerinin başlangıcı büyük maddi zorluklarla geçti. Ailesi, futbol ekipmanları bile alırken büyük zorluk yaşadı. Kulübü El Mokawloon'da antrenman yapabilmek için her gün okul çıkışı 4-5 kez otobüs değiştirerek saatlerce yolculuk yapmak zorunda kalıyordu.

Muhammed Salah, soldan üst kısımda soldan ikinci sırada görülüyor.

Ailesinin futbol ekipmanlarını alırken maddi sıkıntı yaşadığı Muhammed Salah'ın, yılda milyonlarca dolar kazanan ünlü bir futbolcu olmasında şüphesiz hedeflerine ulaşmak için azimle çalışması bulunuyor. Salah, Mısır'ın sokaklarından Avrupa'nın dev stadyumlarına uzanan yolculuğuyla, modern futbolun en büyüleyici başarı öykülerinden birine imza attı.

Muhammed Salah, Mısır takımı El Mokawloon'un yönetici, teknik ekip ve takım arkadaşlarıyla görülüyor.

Her büyük hikâye gibi Muhammed Salah'ınki de konfor alanından çıkışla başladı. Mısır'da her şeyi bildiği, tanıdığı bir düzenden İsviçre'nin soğuk ve yabancı atmosferine adım attığında henüz çok gençti. Yabancı lisanı yoktu, yerel kültüre yabancıydı ve en temel ihtiyaçlarını bile ifade etmekte zorlanıyordu. Ancak yaşadığı bu büyük kültür şoku onu pes ettirmek yerine daha da azimli kıldı; "Tamam, bu durumla başa çıkmalısın yoksa işler daha zorlaşacak" diyerek motivasyonunu sağladı.

İsviçre ekibi Basel, Muhammed Salah'ın kariyerindeki ilk kırılma noktası oldu. Salah, o günleri değerlendirirken Basel'in hayatındaki yerini net bir şekilde şöyle özetledi; "Eğer Basel olmasaydı böyle bir futbolcu olamazdım. Bundan yüzde 100 eminim."

Avrupa sahnesinde parladıktan sonra Premier Lig devlerinden Chelsea'ye transfer olan Mısırlı yıldız için Londra dönemi kolay geçmedi. Ancak o, yaşadığı zorlukları birer öğrenme fırsatına çevirmeyi bildi. Chelsea günlerinde profesyonelliğin inceliklerini öğrenirken, Liverpool'un hayalini kuruyordu.

Aslına bakılırsa Chelsea'ye transfer olurken de Liverpool'un radarındaydı.

Chelsea formasıyla Anfield'a rakip olarak çıktığı ilk maçta taraftarların yarattığı atmosferden büyülenen Muhammed Salah, o gün kendi kendine söz verdi; "Bir gün buraya geleceğim ve burada oynayacağım." Öyle ki Play Station'da oynarken bile Steven Gerrard'lı, Michael Owen'lı Liverpool'u seçen Salah için bu hayal, kaçınılmaz bir hedef haline geldi.

Liverpool hayaline giden yolda Roma dönemi, Muhammed Salah'ın hem karakterinin hem de oyun disiplininin olgunlaştığı bir süreç oldu.

Roma'da, teknik direktör Luciano Spalletti'nin rehberliği Salah'ın kariyerinin seyrini değiştirdi. Spalletti'nin zekâsı ve yönlendirmeleri sayesinde sadece hücumda etkili bir kanat oyuncusu değil, aynı zamanda savunma yapmayı bilen modern bir futbolcuya dönüştü.

Ve hayalini nihayet gerçekleştirdi... İngiltere'ye, aklından hiç çıkmayan, rüyalarını süsleyen kulübe kavuştu. Liverpool formasıyla sahaya çıktığı ilk andan itibaren Premier Lig'in elit futbolcularından biri olan Muhammed Salah, kısa sürede sadece bir futbolcu değil, Liverpool'un yaşayan efsanesi haline geldi. Anfield tribünlerinin onun adına özel şarkılar bestelemesi, bu bağın en somut kanıtıydı. Salah, bu sevgiyi şu sözlerle dile getirdi; "Taraftarlar ismimi şarkılarda kullandığında çok mutlu oluyorum. Onlara büyük saygı duyuyorum. Benim için şarkı söylemeleri... Bunun anlamı çok büyük."

Sahalardaki hızı, akıl almaz çalımları ve golleriyle defansların korkulu rüyası olan Muhammed Salah, saha dışında ise oldukça mütevazı ve sakin bir hayat sürmesiyle tanınıyor. Futbolun getirdiği şöhreti hayatının merkezine almayan Salah, zamanının büyük kısmını ailesiyle evde geçiriyor.

Mısır A Milli Futbol Takımı'nda 119 maçta attığı 66 golle, Hossam Hassan'ın 68 gollük rekoruna yaklaşan Muhammed Salah, kulüp takımlarında ise 334 gol atma başarısı gösterdi.