๑. ด้านกายภาพ

1.1 ที่ตั้งของหมู่บ้านหรือชุมชนหรือตำบล

ข้อมูลภูมิศาสตร์, ภูมิรัฐศาสตร์

ตำบลต้นธง ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ของที่ว่าการอำเภอเมืองลำพูน ตั้งอยู่เลขที่ 200 หมู่ที่ 10 ตำบลต้นธง อำเภอเมือง จังหวัดลำพูน อยู่ห่างจากตัวเมืองจังหวัดลำพูนเป็นระยะทางประมาณ 2 กิโลเมตร ตำบลต้นธงมีเนื้อที่ประมาณ 22.78 ตารางกิโลเมตร หรือ 14,611.21 ไร่ จำนวนหมู่บ้าน 11 หมู่บ้าน อยู่ในเขตเทศบาลตำบลต้นธง โดยมีการปกครองท้องที่โดยมีกำนันและผู้ใหญ่บ้านเป็นผู้ดูแล

ตำบลต้นธง มีลักษณะภูมิประเทศโดยทั่วไปเป็นพื้นที่ราบลุ่มแม่น้ำ มีแม่น้ำกวงและแม่น้ำปิงไหลผ่านพื้นที่ทางการเกษตร จำนวน 7,๗๖๐ ไร่

ทิศเหนือ         ติดต่อ   ตำบลริมปิง, เหมืองง่า, เทศบาลเมืองลำพูน อำเภอเมือง จังหวัดลำพูน

ทิศใต้             ติดต่อ   ตำบลปากบ่อง อำเภอป่าซาง จังหวัดลำพูน

(ติดกับแม่น้ำปิงและแม่น้ำกวงมาบรรจบกัน)

ทิศตะวันออก    ติดต่อ   ตำบลเวียงยอง ตำบลบ้านแป้น อำเภอเมือง จังหวัดลำพูน

(ติดกับแม่น้ำกวง)

ทิศตะวันตก      ติดต่อ   ตำบลแม่ก๊า อำเภอสันป่าตอง จังหวัดเชียงใหม่ (ติดกับแม่น้ำปิง)

1.2 การแบ่งเขตการปกครอง

ตำบลต้นธง มี 11 หมู่บ้าน มีการปกครองท้องที่โดยมีกำนันและผู้ใหญ่บ้านเป็นผู้ดูแล ประกอบด้วย

หมู่ที่ 1 บ้านสันต้นธง          ผู้ใหญ่บ้าน           นายพิสันต์    สุวรรณ์

หมู่ที่ 2 บ้านสันต้นธง          ผู้ใหญ่บ้าน           นายธีระพงษ์    ก้อนธง

หมู่ที่ 3 บ้านบ่อแฮ้ว            ผู้ใหญ่บ้าน           นาย   สุรสิทธิ์  ทองจินดา

หมู่ที่ 4 บ้านศรีย้อย            กำนันตำบลต้นธง   นายอาคม    ณ ลำพูน

หมู่ที่ 5 บ้านพันตาเกิน        ผู้ใหญ่บ้าน         นายยุทธนา   มาเรือนธง

หมู่ที่ 6 บ้านสันมะนะ          ผู้ใหญ่บ้าน           นายมนตรี ดีวนา

หมู่ที่ 7 บ้านจักรคำภิมุข       ผู้ใหญ่บ้าน        นางพิชชาพร ศรีบุญเรือง

หมู่ที่ 8 บ้านใหม่สันมะนะ     ผู้ใหญ่บ้าน           นางนิตยา สุนันต๊ะ

หมู่ที่ 9 บ้านปากล้อง           ผู้ใหญ่บ้าน           นายธนัท ริวรรณา

หมู่ที่ 10 บ้านริมกวง           ผู้ใหญ่บ้าน           นายสุรชัย    ปันธิแก้ว

หมู่ที่ 11 บ้านสันมหาพน      ผู้ใหญ่บ้าน           นายชุมพร   ปัญญาจิต

หมู่ที่ 1 บ้านสันต้นธง หมู่ที่ 2 บ้านสันต้นธง และ หมู่ที่ 3 บ้านบ่อแฮ้ว

บ้านสันต้นธงหมู่ที่ 1, 2 ตำบลต้นธง อำเภอเมือง จังหวัดลำพูน เป็นหมู่บ้านชุมชนชานเมือง

ด้านทิศใต้ตัวเมืองลำพูน ห่างจากศาลากลางจังหวัดประมาณ 1 กิโลเมตร มีถนนสายหลัก ลำพูน-ป่าซาง-บ้านโฮ่ง-ลี้ ผ่าน มีวัด 1 แห่ง โรงเรียน 1 แห่ง ประชากรทั้งหมู่บ้านประมาณ 821 หลังคาเรือน นับถือศาสนาพุทธ มีระบบสาธารณูปโภคเพียงพอ ประชากรมีอาชีพการเกษตรเป็นหลัก

สถานภาพความเป็นมาของหมู่บ้าน ตามประวัติตำนานเมืองหริภุญชัยเมื่อพันกว่าปีบริเวณด้านทิศใต้เมืองมีการตั้งชุมชนนอกกำแพงเมืองตามแนวลำเหมืองจ่าแส้ ในสมัยนั้นคงใช้เป็นสัญจรและเพื่อการเกษตรสังเกตได้จากตามแนวลำเหมืองจ่าแส้จะมีโบราณสถานตั้งอยู่ลักษณะเป็นซากกู่หรือเจดีย์ที่ร้างพังลง ปัจจุบันนี้เป็นที่อยู่อาศัยไปหมดแล้ว เช่น กู่พ่อเจ้าเลาแก้ว อยู่ด้านตะวันออกของลำเหมือง ปัจจุบันเป็นร้านขายรถร้านแสงจันทร์ หลักฐานครั้งหลังสุดประมาณ 50 ปี เป็นเจดีย์ก่ออิฐเหลือแต่ฐานข้างด้านละประมาณ 3 เมตร มีพระเครื่อง พระสิบสองบรรจุอยู่ กู่พญาเวสสันตะระ อยู่ด้านทิศตะวันตกของลำเหมืองในเขตบ้านนางสา แสงยันต์ หลักฐานครั้งหลังสุดเป็นมูลดิน และซากอิฐโบราณ วิหารและเจดีย์และแนวกำแพง ประตูด้านทิศตะวันออกติดกับลำเหมือง ในสมัยท่านครูบาสมเด็จเชษฐวชิรปัญญามหาเถระ วัดสันต้นธง ได้นำเอาอัฐิจากกู่นี้ไปก่อเจดีย์ที่วัดสันต้นธง

วัดสันต้นธงอยู่ทิศตะวันออกของลำเหมือง แต่เดิมมีวิหาร 1 หลัง มีกำแพงล้อมทั้งสี่ด้าน ตามที่ผู้เฒ่าผู้แก่รุ่นหลัง ประมาณว่าก่อนที่ครูบาสมเด็จฯ จะปรับปรุงขยายวัดนั้นวิหารหลังนี้เป็นไม้มุง ปันเกล้า เป็นวิหารโถง มีซี่ลูกมะหวดล้อมรอบ ตอนหลังมีพระพุทธรูปประทับยืนปางห้ามสมุทรเป็นพระศิลปะเชียงแสนรุ่นที่ 3 หล่อด้วยทองเหลืองปิดทองเป็นพระประธาน ต่อมาได้เปลี่ยนวิหารก่ออิฐโบกปูนมุงกระเบื้องซีเมนต์และเปลี่ยนเป็นอุโบสถจนถึงปัจจุบัน

กู่ตลาดสันต้นธงอยู่ด้านทิศตะวันออกของลำเหมืองเป็นกู่ขนาดใหญ่อิฐก้อนโต พังทลายมานานแล้ว ครูบาสมเด็จฯ ได้นำเอาอิฐกู่นี้มาก่อเจดีย์วัดสันต้นธง ต่อมาได้ปรับที่เป็นตลาดเช้าในหมู่บ้านจนถึงปัจจุบัน กู่ย่าฮายอยู่ด้านทิศตะวันออกและโบสถสะแกงอยู่ทิศตะวันตกน้ำเหมืองอยู่ในเขตบ้านบ่อแฮ้ว เมื่อสมัยครูบาสมเด็จฯ เป็นเจ้าอาวาสอยู่วัดสันต้นธง บ้านบ่อแฮ้วยังไม่มีวัดเป็นศรัทธาวัดสันต้นธงทั้งหมด

ตามสภาพภูมิประเทศ สมัยก่อนไม่มีถนนที่ยกขึ้นเป็นคันสูงหรือพนังกั้นน้ำในฤดูน้ำหลาก น้ำก็จะท่วมขังในที่ลุ่มตลอดฤดู ผู้คนที่อพยพเข้ามาอยู่ในแต่ละพื้นที่ก็จะพยายามหาที่อยู่ที่น้ำไม่ท่วมขังคือเป็นที่ดอนหรือสัน เป็นที่อยู่อาศัยและเรียกชื่อนั้น ๆ ตามสภาพ เช่น บริเวณนั้นมีต้นไม้ใหญ่เป็นหลัก ก็จะเรียกชื่อต้นไม้นั้น ต่อจากสภาพภูมิประเทศนั้น เช่น บริเวณนั้นมีต้นมะเกลือขึ้นอยู่มาก ก็เรียก สันมะเกลือ ต้นมะม่วงป่า ก็จะเรียก สันต้นม่วง เป็นต้น

สำหรับบ้านสันต้นธง บริเวณหน้าบ้านอาจารย์สุพจน์ ตาบุรี ตรงกลางถนนนั้นมีต้นไม้ทงขนาดใหญ่ขึ้นอยู่และสังเกตได้ในสมัยเมื่อ 50 ปีก่อนน้ำท่วมทุกปี บริเวณนี้น้ำจะไม่ท่วมเนื่องจากเป็นที่ดอน ผู้คนที่อพยพมาอยู่ที่บริเวณนี้จึงเรียกชื่อว่า บ้านสันต้นธง เพราะมีต้นไม้ทงขึ้นอยู่นั้นเอง พื้นเพเดิมของคนในหมู่บ้าน เมื่อประมาณ 200 กว่าปี ตอนต้นกรุงรัตนโกสินธ์บ้านเมือง หัวเมืองทางเหนืออยู่ในความปกครองของพม่า ผู้คนที่อาศัยอยู่ในเมืองได้หลบหนี และถูกจับเป็นเชลยไป เมื่อมีการกู้อิสรภาพและขึ้นกับกรุงเทพฯ แล้วรวบรวมกันได้มีการเข้ามาตั้งบ้านเมืองใหม่ เมืองลำพูนมีผู้คนไม่เพียงพอ พระเจ้ากาวิละแ ละพี่น้องได้ร่วมกันไปอพยพเอาผู้คนมาจากสิบสองปันนา เชียงแสน เมืองยู้ เมืองหลวย เมืองยอง เชียงตุง ลงมาอยู่ในเมืองลำพูน เป็นชาวไทยเขิน, ลื้อ, ยอง อยู่เป็นกลุ่มทั่วเมือง บ้านสันต้นธงตอนแรกมีประมาณ 10 ครัวเรือนแยกย้ายกัน อยู่ทางเหนือวัดเป็นไทยจีนจากเชียงตุง ทางใต้วัดเป็นไทยลื้อ (ยอง) ปัจจุบันผสมผสานกันไปเป็นคนไทย

หมู่ที่ 1 บ้านสันต้นธง

ทิศเหนือจรด เขตเทศบาลเมืองลำพูน,เทศบาลตำบลเหมืองง่า

ทิศใต้จรด หมู่ที่ 2 ต.ต้นธง

ทิศตะวันออกจรด เขตเทศบาลเมืองลำพูนทิศ

ตะวันตกจรดเขตเทศบาลตำบลริมปิงระยะทาง

ห่างจากอำเภอโดยรถยนต์ ระยะห่าง 1.5 กม.

มีผู้นำหมู่บ้านมี 5 คน ดังนี้

1. นายแก้ว     ศรีวิชัย

2. นายสวัสดิ์    สุภาธง

3. นายจรัญ     กัญญาธง

4. นายธวัช      เขียวธง

5. นายพิสันต์ สุวรรณ์ ผู้ใหญ่บ้านคนปัจจุบัน

หมู่ที่ 2 บ้านสันต้นธง

ทิศเหนือจรด เขตเทศบาลเมืองลำพูน

ทิศใต้จรด หมู่ที่ 2 ต.ต้นธง

ทิศตะวันออกจรด แม่น้ำกวง

ทิศตะวันตกจรด หมู่ที่ 1 ต.ต้นธง

ระยะทางห่างจากอำเภอโดยรถยนต์ ระยะห่าง 2.00 กม.

มีผู้นำหมู่บ้าน 8 คน ดังนี้

1. พ่อน้อยคำ        อุ่นธง

2. นายวัฒนา        มาใจสุข

3. นายทา            กมลธง

4. นายปัน           อินต๊ะธง

5. นายอุดม          ฤทัยธง

6. นายทองรัตน์     มูลธง

7. นายไพบูลย์       เชษฐธง

8. นายธีระพงษ์      ก้อนธง ผู้ใหญ่บ้านคนปัจจุบัน

หมู่ที่ 3 บ้านบ่อแฮ้ว

ทิศเหนือจรด หมู่ที่ 2 ต.ต้นธง ทิศใต้จรด หมู่ที่ 4 ต.ต้นธง

ทิศตะวันออกจรด บ้านวังไฮ ต.เวียงยอง

ทิศตะวันตกจรด หมู่ที่ 7 ต.ต้นธง

ระยะทางห่างจากอำเภอโดยรถยนต์  ระยะห่าง 3.00 กม.

เมื่อร้อยกว่าปีล่วงมาแล้ว ถนนสายลำพูน - ป่าซาง ยังมีลักษณะเป็นพนังกั้นน้ำอยู่ ที่ไร่ที่นาทางด้านใต้ของบ้านสันต้นธง ยังมีแต่กระต๊อบที่ชาวไร่ชาวนาปลูกไว้พักขณะมาทำการเพาะปลูกตามฤดูกาลเท่านั้น ต่อมาชาวบ้านสันต้นธงได้ขยับขยายมาตั้งบ้านเรือนเพิ่มมากขึ้น แต่เมื่อถึงฤดูฝนพื้นที่ส่วนใหญ่จะถูกน้ำท่วมสูง ชาวบ้านต้องอพยพผู้คนและสัตว์เลี้ยงไปอาศัยอยู่บนที่ดอน ซึ่งเป็นป่าไม้สีเสียด เป็นการชั่วคราวจนกว่า น้ำจะลด และบนที่ดอนแห่งนี้มีบ่อน้ำโบราณอยู่บ่อหนึ่งมีความลึกมาก ชาวบ้านต้องช่วยกันนำไม้ซุงมาทำเสาแฮ้ว (เครื่องทุ่นแรงในการตักน้ำจากบ่อลึก) เพื่อผูกน้ำทุ่ง (กระชุ) ตักน้ำจากก้นบ่อขึ้นมาใช้ดื่มกิน ต่อมาจึงเรียกชื่อหมู่บ้านตามลักษณะนี้ว่า “บ้านบ่อแฮ้ว” จากนั้นพ่อหนานหล้า โกมลธง ก็ได้ชักชวนชาวบ้านช่วยกันแผ้วถางป่าไม้สีเสียดรอบ ๆ บ่อน้ำ และสร้างเป็นวัดขึ้นชื่อว่า “วัดบ่อแฮ้ว” หรือ “วัดกมลธัชชยาราม” ในปัจจุบันโดยบ้านบ่อแฮ้วมีผู้นำหมู่บ้าน มี 7 คน ดังนี้

1. พ่อคำ สุระธง

2. นายอิ่นคำ ไชยเลิศ

3. นายเจริญ นันตา

4. นายอำนวย สุระธง

5. นายเสงี่ยม ยะแก้ว

6. นายสุรสิทธิ์ ทองจินดา

7. ว่าที่ร้อยตรี จิรวัฒน์ เพ็ญธง ผู้ใหญ่บ้านปัจจุบัน

หมู่ที่ 4 บ้านศรีย้อย

ทิศเหนือจรดหมู่ที่ 3 ต.ต้นธง อ.เมือง จ.ลำพูน

ทิศใต้จรด หมู่ที่ 5 ต.ต้นธง อ.เมือง จ.ลำพูน

ทิศตะวันออกจรดแม่น้ำกวง

ทิศตะวันตกจรด ลำเหมืองไม้แดง

ระยะทางห่างจากอำเภอโดยรถยนต์ ระยะห่าง 6.00 กม.

บ้านศรีย้อยตั้งอยู่ที่หมู่ที่ 4 ตำบลต้นธง ประวัติความเป็นมาวิถีชีวิตของชุมชนบ้านศรีย้อย มีความยั่งยืนมาตั้งแต่โบราณกาล บ้านศรีย้อยเป็นหมู่บ้านหนึ่งตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของแม่น้ำกวงตอนปลาย ซึ่งเป็นแหล่งประวัติศาสตร์โบราณคดีมีศิลปะประเพณีและวัฒนธรรมเป็นเอกลักษณ์ของท้องถิ่น เช่น พิธีลอยโขมดในงานประเพณียี่เป็ง จากตำนานเมืองลำพูนเล่าว่าชาวเมืองหริภุญชัยได้อพยพหนีอหิวาตกโรคไปอยู่เมืองหงสาวดีซึ่งมีเชื้อสายมอญเป็นเวลาหลายปี เมื่อโรคร้ายสงบลงแล้ว ชาวเมืองบางคนได้ย้ายกลับบ้านของตน เมื่อถึงเดือนยี่เป็ง ชาวเมืองลำพูนคิดถึงญาติที่เมืองหงสาวดี ก็จะเอาวัสดุข้าวของล่องลอยไปถึงญาติที่เมือง หงสาวดี จึงเป็นเรื่องราวของการลอยโขมดหรือลอยกระทง ซึ่งถือได้ว่าเป็นประเพณีและวัฒนธรรมที่ปฏิบัติกันมาอย่างยาวนาน

โดยสภาพทั่วไปของบ้านศรีย้อยซึ่งตั้งอยู่ตอนปลายของแม่น้ำกวง ที่ผู้คนอาศัยดำรงชีวิตแบบดั้งเดิมในสมัยเกษตรกรรม ทำไร่ ทำนา ทำสวน ที่มีแหล่งอาหารเป็นผักพื้นบ้านอาหารพื้นเมืองเป็นหลัก

คำว่า “ศรีย้อย” เป็นคำที่เรียกขานกันในยุคปัจจุบันมาจากคำท้องถิ่นของหมู่บ้านที่เรียกขานชื่อของต้นไม้ใหญ่ที่เป็นมงคล คือ ต้นสะหลี หรือต้นศรี หรือต้นโพธิ์ จะมีปลายใบห้อยหรือย้อยลงพื้นดิน ตามคำโบราณเล่าขานกันว่าทุก ๆ วันพระ ต้นสหลีหรือต้นโพธิ์ต้นนี้ลักษณะใบจะชี้ขึ้นข้างบนเป็นที่น่าอัศจรรย์เป็นอย่างยิ่ง จากต้นสะหลีที่มีใบย้อย ชาวบ้านจึงเรียกชุมชนหรือหมู่บ้านนี้ว่า “บ้านศรีย้อย” ปัจจุบันยังมีหลักฐานที่พบคือต้นสะหลีหรือต้นศรี หรือต้นโพธิ์ขนาดใหญ่อยู่ติดกับถนนสายลำพูน - ป่าซาง

บ้านศรีย้อยมีพื้นที่ติดกับอำเภอเมืองลำพูน หากดูผิวเผินดูเหมือนว่าชุมชนแห่งนี้มิได้มีสิ่งใดที่โดดเด่นหรือพิเศษไปจากชุมชนอื่น ๆ แต่สำหรับผู้ที่มีความสนใจด้านประวัติศาสตร์ โบราณคดี ศิลปวัฒนธรรมแล้ว อาจพอจะทราบว่าชุมชนริมฝั่งแม่น้ำกวงแห่งนี้ เป็นแหล่งโบราณคดีที่แสดงให้เห็นถึงพัฒนาการทางสังคมและวัฒนธรรมในการตั่งถิ่นฐานของมนุษย์อย่างต่อเนื่องยาวนาน ร่องรอยความเจริญรุ่งเรืองในอดีตที่หลงเหลือให้เห็นเป็นหลักฐานชัดเจน คือ เจดีย์ หรือชาวบ้านเรียกว่า “กู่” จากการสำรวจของชาวบ้านที่ผ่านมาพบว่าในเขตตำบลต้นธงมีถึง 18 กู่ด้วยกัน แต่ส่วนใหญ่ถูกทิ้งร้างเสื่อมโทรมเหลือแต่ซากปรักหักพัง มีเพียงบางกู่ที่ได้รับการบูรณะและคงอยู่มาจนถึงปัจจุบัน เช่น กู่ระมัก (วัดรมณียาราม) บ้านศรีย้อย หมู่ที่ 4 ตำบลต้นธง อำเภอเมือง จังหวัดลำพูน ที่มีหลักฐานทางประวัติศาสตร์ ยืนยันว่าสร้างโดยพระนางเจ้าจามเทวีที่มีอายุกว่า 1,400 ปี ต่อมาได้ถูกทิ้งร้างเป็นเวลานาน จนครูบาศรีวิชัยได้มาบูรณะขึ้นใหม่สร้างเจดีย์ใหม่ครอบเจดีย์องค์เดิม ชาวบ้านเรียกว่า วัดกู่ระมัก หรือวัดรมณียารามในปัจจุบัน

จากความเป็นมาหรือสภาพในอดีตตามที่ได้รับการเล่าขานสืบกันมา บ้านศรีย้อยนี้สันนิษฐานว่า บริเวณพื้นที่นี้น่าจะเป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของชุมชนเกษตรกรรม ในสมัยหริภุญชัยหรือก่อนหน้านั้นมาแล้ว จากอาชีพการทำนา ทำสวน เป็นอู่ข้าวของตำบลต้นธง ทำให้วิถีชีวิตของผู้คนในชุมชนเปลี่ยนไป เกิดเป็นชุมชนขยายตามความเจริญของโลกยุคใหม่ทำให้จำนวนประชากรในชุมชนเพิ่มขึ้นเกือบเท่าตัว พื้นที่ทำการเกษตรลดลงกลายเป็นสภาพหมู่บ้านจัดสรรทำให้ชุมชนเดิมเปลี่ยนไปอย่างเห็นได้ชัด ปัจจุบันบ้านศรีย้อย มีผู้นำหมู่บ้านทั้งหมด 11 คน ดังนี้

1. นายนิกร     อุดก๋าธง

2. นางทัศนีย์    เจริญธง

3. นายวิโรจน์   กันทะวงค์

4. นายนรินทร์  ปัญจบุรี

5. นายสงวน    เชษฐธง

6. นายเสถียร   คำกวง

7. นายอุทิศ     อินกัน

8. นายชำนาญ  ใหม่ตั้ง

9. นายจำเนียร ก๋ากาศ

10. นายอุทิศ อินกัน

11. นายนิคม ณ ลำพูน (ผู้ใหญ่บ้านคนปัจจุบัน)

หมู่ที่ 5 บ้านพันตาเกิน

ทิศเหนือจรด ลำเหมืองไม้แดง หมู่ที่ 7 ต.ต้นธง อ.เมือง

ทิศใต้จรด แม่น้ำกวง

ทิศตะวันออกจรด หมู่ที่ 4 ต.ต้นธง อ.เมือง

ทิศตะวันตกจรด หมู่ที่ 9 ต.ต้นธง อ.เมือง

ระยะทางห่างจากอำเภอโดยรถยนต์ ระยะห่าง 7.00 กม.

เดิมบ้านพันตาเกิน ชื่อบ้านร้องขี้ไก่ มี 5 หมวด หมวดที่ 1 บ้านกอเดื่อ หมวดที่ 2 บ้านริมวัด หมวดที่ 3 บ้านกิโล 7 หมวดที่ 4 บ้านโรงวัว หมวดที่ 5 บ้านไร่ ทั้ง 5 หมวด รวมกันเป็นบ้านร้องขี้ไก่ ต่อมาในวัดปรากฏมีบ่อน้ำลึกมาก ชาวบ้านช่วยกันสร้างบันไดลงไปถึงพันขั้น ชาวบ้านพูดภาษาคำเมืองกันว่า “พันต๋าเกิน” จึงเป็นที่เรียกกันมาว่า “บ้านพันตาเกิน” โดยบ้านพันตาเกินมีผู้นำหมู่บ้าน 11 คน ได้แก่

1. นายตุ้ย       แสนกันทะวงค์   2. นายตื้อ       บุญเจริญ

3. นายทา       นันติ              4. นายอ้าย     ริยาธง

5. นายแสงคำ   อินทร์บุรี         6. นายดี        คุณเศรษฐ์

7. นายทวีศักดิ์  พุทธปวน         8. นายคำ       เทพธง

9. นายบุญเลิศ   มหาบุญเป็ง       10. นายสัมพันธ์ อะพิเนตร

11. นายยุทธนา มาเรือนธง ผู้ใหญ่บ้านคนปัจจุบัน

หมู่ที่ 6 บ้านสันมะนะ

ทิศเหนือจรด หมู่ที่ 9 ต.ริมปิง อ.เมือง จ.ลำพูน

ทิศใต้จรดหมู่ที่ 9 ต.ต้นธง อ.เมือง จ.ลำพูน

ทิศตะวันออกจรด หมู่ที่ 8 ต.ต้นธง อ.เมือง จ.ลำพูน

ทิศตะวันตกจรด แม่น้ำปิง

ระยะทางห่างจากอำเภอโดยรถยนต์ ระยะห่าง 12.00 กม.

บ้านสันมะนะในอดีตประมาณ 80 - 100 ปี ที่ผ่านมาตามผู้สูงอายุได้เล่าขานมาว่า เป็นที่ลุ่มๆ ดอน ๆ มีกอไม้ไผ่เตี้ย ๆ และมีต้นไม้ขึ้นอยู่เป็นหย่อม ๆ และมีที่ดอนสูงอยู่แห่งหนึ่งซึ่งมีต้นไม้ใหญ่อยู่ต้นหนึ่ง ต้นไม้ต้นนี้ผู้สูงอายุเล่าว่าเป็นต้นมะนะ หรือต้นสมอ ตามภาษาภาคกลางดังนั้นคนในสมัยนั้น จึงเอาที่ดอนต้นไม้

จึงได้ชื่อหมู่บ้านเกิดขึ้น ชื่อว่า “สันมะนะ” บ้านสันมะนะซึ่งตอนแรก ๆ ก็มีผู้คนจากทางประตูป่า ทางในเมืองอพยพมาอยู่กันเรื่อย ๆ โดยบ้านสันมะนะมีผู้นำหมู่บ้าน 6 คน ดังนี้

1. นายกรุง ลังกาพินธุ์

2. นายแสง เทพมาลัย

3. นายสุทัศน์ มัฎฐานธง

4. นายเศรษฐ์ ตาปิง

5. นายมานิต    ปวงญานะ

6. นายมนตรี ดีวนา  ผู้ใหญ่บ้านคนปัจจุบัน

หมู่ที่ 7 บ้านจักรคำภิมุข

ทิศเหนือจรด หมู่ที่ 1,11 ต.ต้นธง อ.เมือง จ.ลำพูน

ทิศใต้จรดหมู่ที่ 5 ต.ต้นธง อ.เมือง จ.ลำพูน

ทิศตะวันออกจรด หมู่ที่ 2,3,4,5 ต.ต้นธง อ.เมือง จ.ลำพูน

ทิศตะวันตกจรด ต.ริมปิง อ.เมือง จ.ลำพูน

ระยะห่างจากอำเภอโดยรถยนต์ ระยะห่าง 8 กม.

บ้านจักรคำภิมุข เดิมชื่อบ้านกู่สิงห์ตอง โดยมีปรากฏกู่สิงห์ตองที่บูรณะเป็นเจดีย์ในวัดจักรคำภิมุข โดยนำอิฐจากกู่หมูมาสร้าง (ในราว พ.ศ.2495 ) แต่ชาวบ้านเรียกตามภูมิศาสตร์ที่มีทุ่งนากว้างใหญ่ว่า “บ้านทุ่งยาว” พ.ศ. 2469 พ่ออุ้ยเสาร์เป็นคนของเจ้าหลวงจักรคำขจรศักดิ์จากในเมืองลำพูน ได้เข้ามาอยู่เลี้ยงม้าให้เจ้าหลวงและทำนาของเจ้าหลวงจักรคำขจรศักดิ์ (คาดว่าต้องนำครอบครัวและญาติพี่น้องมาอยู่ด้วย เหตุผลก็คือมาร่วมกันทำนา) พ.ศ.2470 เจ้าหลวงจักรคำขจรศักดิ์ออกไปเยี่ยมที่นาของตน เห็นมีคนอยู่อาศัยเป็นปรึกแผ่นประมาณ 10 หลังคาเรือน เจ้าหลวงขจรศักดิ์ได้ให้เจ้าน้อยแสน ธนัญชยานนท์ มาดูแลแบ่งปันข้าวจากชาวนาโดยปรากฏได้ว่าสร้างคุ้มเจ้าน้อยแสนอยู่ติดกับห้างนาเจ้าหลวง ต่อมาได้ให้พ่อหนานปัน ชัยศรี ดูแลการแบ่งปันแล้วให้พ่อหลวงนิคม ชัยศรี (เกษม) ผู้เป็นลูกดูแล ต่อมาให้พ่อหลวงเมือง วงศ์ไชยธง ดูแลจนกระทั่งเจ้าลำเจียก ธิดาเจ้าจักรคำขจรศักดิ์ ได้ขายที่ดินหรือที่ทำนาทั้งหมด (หมู่ 7) ให้กับชุมชนสหกรณ์ในปี พ.ศ. 2526 จึงหมดหน้าที่ โดยผู้ดูแลผลประโยชน์ของเจ้าหลวงจะได้รับค่าตอบแทนร้อยละ 10 ของจำนวนข้าวเปลือกที่ได้รับการแบ่งจากชาวนา

ในปี พ.ศ. 2474 เจ้าหลวงจักรคำขจรศักดิ์ได้สร้างวัดจากหลักฐานเดิมที่เป็นวัดร้างมาก่อน โดยสร้างศาลาวัด วิหาร กุฏิ บ่อน้ำ การก่อสร้างวิหารได้สร้างพระพุทธรูปพระประธาน ในขณะเดียวกันเจ้าหลวง จักรคำขจรศักดิ์ได้สร้างคุ้มห้างนา โดยนำเรือนหลังเก่ามาสร้างจำนวน 2 หลัง โดยเจ้าหลวงได้นำสล่ามาจาก ในเวียงมาสร้างขึ้น (ต่อมาเจ้าหลวงได้ยกให้เป็นบ้านของพ่อหลวงเมือง วงศ์ชัยธง) เพื่อมาพักอาศัยขณะมาตรวจตราการทำนา และสร้างยุ้งฉางข้าวใหญ่ ในหมู่บ้าน (ปัจจุบันถูกพายุพัดล่มไปแล้ว) สร้างเสร็จในปี พ.ศ. 2477 แล้วจัดงานฉลอง โดยเจ้าหลวงได้มาพักที่เรือนห้างนานำเอาช่างฟ้อนมาฟ้อนที่บนเรือนแล้วตั้งชื่อว่า “วัดจักรคำ ภิมุข” จึงเป็นชื่อหมู่บ้านอย่างเป็นทางการตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา โดยมีผู้นำหมู่บ้าน 10 คน ดังนี้

1. พ่อน้อยแก้ว  ศรีวิชัย

2. นายโอ๊ด      สัพสัมภาร์

3. นายเกษม    วงศ์ไชยธง

4. นายเมือง     วงค์ไชยธง

5. นายชุมพล   พิงค์แก้ว

6. นายเสน่ห์    ไชยปัญญา

7. นายสว่าง    ไชยปัญญา

8. นายพิรัตน์ กันทะธง

9. นายเอนก    ธนัญชยานนท์

10.  นางพิชญา  ศรีบุญเรือง

หมู่ที่ 8 บ้านใหม่สันมะนะ

ทิศเหนือจรด บ้านจักรคำภิมุข หมู่ที่ 7 ต.ต้นธง

ทิศใต้จรด บ้านปากล้อง หมู่ที่ 9 ต.ต้นธง

ทิศตะวันออกจรด บ้านพันตาเกิน หมู่ที่ 5 และบ้านจักรคำภิมุข หมู่ที่ 7

ทิศตะวันตกจรด บ้านสันมะนะ หมู่ที่ 6

ระยะทางห่างจากอำเภอโดยรถยนต์ ระยะห่าง 13 กม.

บ้านใหม่สันมะนะแต่เดิม คือ หมู่บ้านสันมะนะ หมู่ที่ 6 ซึ่งหมู่ที่ 6 แต่ก่อนมีเนื้อที่มาก และประชากรได้ขยายเพิ่มมากขึ้น ทำให้เกิดปัญหาด้านการดูแลและการพัฒนาไม่ทั่วถึง จึงได้แยกหมู่บ้านออกไปโดยใช้ชื่อว่า “บ้านใหม่สันมะนะ” ซึ่งเป็นชื่อเดิมของหมู่บ้านและเป็นหมู่บ้านที่ก่อตั้งขึ้นใหม่ ซึ่งหมู่ที่ 6 และหมู่ที่ 8 มีพื้นที่ติดกัน หมู่ที่ 8 ได้แยกออกมาจากหมู่ที่ 6 เมื่อปี พ.ศ. 2522 โดยมีนายบุญธรรม อินทร์วรรณ เป็นผู้ใหญ่บ้านคนแรกของบ้านใหม่สันมะนะ เริ่มพัฒนาหมู่บ้านร่วมกับ คณะกรรมการหมู่บ้าน จนถึงปี พ.ศ. 2545 สภาพหมู่บ้านเริ่มแรกมีถนนทางเดินเท้า จากหมู่บ้านไปสู่ถนนใหญ่ สายลำพูน- ป่าซาง เพื่อไปตลาด ติดต่อราชการ จากหมู่บ้านถึงถนนใหญ่ประมาณ 3 กิโลเมตร เดินเท้าอย่างเดียว ความเป็นอยู่ของชาวบ้าน ทำสวนกระเทียม ทำนาปรัง ปลูกผักหูด ตามหัวไร่ ปลายนา ถั่วฝักยาว ในการปลูกกระเทียม ทำนาจะมีการช่วยกันทำ (การเอามื้อเอาวัน) ที่เหลือจากการบริโภค นำไปขายตลาดโดยการหาบ เดินเท้าไปขายเหลือก็นำไปแลกเปลี่ยนกัน สภาพหมู่บ้านและบ้านเรือนสร้างด้วยไม้ไผ่มุงด้วยหญ้าคา หรือ แฝก ตองตึง ฝาไม้ไผ่ ปูพื้นไม้ฟากไม้ไผ่ ถ้ามีฐานะดีจะปลูกบ้านด้วยไม้สัก มุงกระเบื้องดินขอ ลักษณะภายในบ้านมีหิ้งพระ (หิ้งหัวนอน) เอาไว้บูชาพระของใช้ที่เคารพ (รูป พ่อแม่) ตอนเช้าเมื่อนึ่ง ข้าวเสร็จจะต้องนำข้าว 3 ก้อน ไปไหว้บูชา ที่หิ้ง ลักษณะ ครัวไฟ ทำไม้กรอบรูปสี่เลี่ยม แล้วนำน้ำผสมดินเหนียวใส่ในรูปสี่เหลี่ยม ฝังดินกี่ 3 ก้อน ลงในรูปสี่เหลี่ยม (ก้อนเส้า) เพื่อหุงหาอาหาร ได้นำเอาฟืนมาเป็นเชื้อเพลิง บ้านแต่ละหลังไม่มีห้องน้ำ (ถ่ายในป่า) ถ้าบ้านไหนมีห้องน้ำ เรียกว่า “วิค” ลักษณะขุดหลุมเอาไม้พาด เวลาถ่ายเหยียบไม้ที่พาด ทำความสะอาดโดยใช้ กิ่งไม้เช็ด สมัยก่อนไม่มีรองเท้าใส่ รองเท้าที่ใส่จะทำจากไม้ปอร์ หรือไม้งิ้ว ทำลักษณะแบบรองเท้าฟองน้ำสมัยปัจจุบัน เจาะรู ฟั่นสายรองเท้าทำเป็นสายคีบ (กี๋บ) โดยบ้านใหม่สันมะนะมีผู้นำหมู่บ้าน 2 คน ดังนี้

1. นายบุญธรรม อินทร์วรรณ

2. นางนิตยา สุนันต๊ะ ผู้ใหญ่บ้านคนปัจจุบัน

หมู่ที่ 9 บ้านปากล้อง

ทิศเหนือจรด เขตเทศบาลเมืองลำพูนทิศ

ใต้จรด อำเภอป่าซาง

ทิศตะวันออกจรด แม่น้ำกวง

ทิศตะวันตกจรด หมู่ที่ 6 ต.ต้นธง

ระยะทางห่างจากอำเภอโดยรถยนต์ ระยะห่าง 9 กิโลเมตร โดยประมาณ

สมัยก่อนก่อนได้ไปอยู่กับหมู่ที่ 1 ปากบ่อง ตำบลป่าซาง ต่อมาได้แยกมาอยู่หมู่ 9 มีผู้ใหญ่บ้านที่ได้รับเลือกจากประชาชนในหมู่บ้าน และได้สร้างผลงานคือ ได้สร้างอาราม 1 หลัง มีเนื้อที่ทำสวนทำนา ปลูกข้าวโพด มีบ่อปลา มีการเกษตร มีเลี้ยงสุกร มีโรงเรียน มีศูนย์ฝึกสตรี มีฝายกั้นน้ำ มีการค้าขายใน เกษตรกรมีสวนลำไย โดยปัจจุบันบ้านปากล้องมีผู้นำหมู่บ้าน 3 คน

1.นายสำรอง ติใหม่

2.นายสมพร      ติใหม่

3.นายสมนึก      ธิปัญจะ กำนันคนปัจจุบัน

หมู่ที่ 10 บ้านริมกวง

ทิศเหนือจรด เขตเทศบาลเมืองลำพูน

ทิศใต้จรด หมู่ที่ 2 ต.ต้นธง

ทิศตะวันออกจรด แม่น้ำกวง

ทิศตะวันตกจรด หมู่ที่ 1 ต.ต้นธง

ระยะทางห่างจากอำเภอโดยรถยนต์ ระยะห่าง 500 เมตร

เริ่มแรกเดิมทีในแผ่นดินผืนนี้ว่างเปล่า ไม่มีผู้คนมาอาศัยเพราะเป็นป่าหนาทึบและมีผู้ปกครอง ในเขตนี้องค์เดียว จึงเรียกว่าทุ่งกู่ล้าน ต่อมามีราษฎรมาแผ้วถาง และสร้างบ้านเรือนอยู่อาศัยประกอบอาชีพทำนา ทำสวน ทั้งนี้ทั้งนั้นโดยได้รับอนุญาตจากผู้ปกครองทุ่งกู่ล้าน มีผู้คนจำพวกชาวมอญ ชาวเขิน ชาวเม็ง ชาวลาวมาอาศัยอยู่ ต่อมาพืชพันธุ์ธัญญาหารก็อุดมสมบูรณ์ เจ้าจักรคำ ขจรศักดิ์พร้อมภรรยา คือเจ้าขานแก้ว เจ้ารถแก้ว เจ้าแขกแก้ว เจ้าหญิงส่วนบุญ ก็อยากได้ที่นี่คืนแต่ชาวบ้านไม่ยอมคืนให้เจ้าจักรคำจึงสั่งให้คนเอาช้างม้าวัวควายมาเหยียบ ทำให้สิ่งปลูกสร้างไร่นาได้รับความเสียหาย ราษฎรที่ได้รับความเดือดร้อนอพยพหนีไปส่วนที่เหลืออยู่ก็ได้เป็นคนเลี้ยงช้างเลี้ยงม้าแล้วจากนั้นเปลี่ยนชื่อมาเป็นบ้านริมกวง เนื่องจากว่าบ้านนี้อยู่ติด ลำน้ำกวงตราบมาจนถึงทุกวันนี้ โดยบ้านริมกวงมีมีผู้นำหมู่บ้านทั้งหมด 6 คน ดังนี้

1. นายแสง ไชยแค
2. นายอินสม ปันธิแก้ว

3. นายชินโชติ สีคำมา
4. นายรัชพล พวงมาลัย

5. นายศิรสิทธิ์ ปันจันทะ        
6. นายสุรชัย ปันธิแก้ว ผู้ใหญ่บ้านคนปัจจุบัน

หมู่ที่ 11 บ้านสันมหาพน

ทิศเหนือจรด เขตเทศบาลเมืองลำพูน,เทศบาลตำบลเหมืองง่า

ทิศใต้จรด หมู่ที่ 1 ต.ต้นธง

ทิศตะวันออกจรด เขตเทศบาลเมืองลำพูน

ทิศตะวันตกจรด เขตเทศบาลตำบลริมปิง

ระยะทางห่างจากอำเภอโดยรถยนต์ ระยะห่าง 2.5 กม.

บ้านสันมหาพนแต่เดิมคือหมู่บ้านสันต้นธงหมู่ที่ 1 ซึ่งหมู่ 1 แต่ก่อนมีเนื้อที่มากและประชากร

เริ่มขยายเพิ่มมากขึ้นซึ่งมีปัญหาทางด้านการดูแลและการพัฒนาไม่ทั่วถึง ดังนั้นประชากรที่อยู่ทางบ้านสันมหาพน ปัจจุบันจึงได้ยื่นข้อเสนอที่ต้องการแยกหมู่บ้านขึ้นใหม่และได้รับ การอนุมัติจากทางการเมื่อปี พ.ศ. 2540 โดยได้แยกหมู่บ้านเป็นหมู่ที่ 11 และใช้ชื่อบ้านเดิม คือบ้านสันมหาพน หมู่ที่ 11 ตำบลต้นธง และมีอาณาเขตติดต่อกัน ด้านทิศเหนือติดกับบ้านหมู่ที่ 6 เทศบาลตำบลเหมืองง่า และเขตเทศบาลเมืองลำพูน ด้านทิศใต้ติดต่อกับบ้านสันต้นธง หมู่ที่ 1 ด้านทิศตะวันออกติดกับเขตเทศบาลเมืองลำพูน ด้านทิศตะวันตกติดต่อกับหมู่ที่ 10 เทศบาลตำบลริมปิงโดยมีผู้นำหมู่บ้าน 2 คน คือ

1. นายโอวาท    ยาอินทร์

2.นายชุมพร    ปัญญาจิตร ผู้ใหญ่บ้านคนปัจจุบัน

1.3 ลักษณะของดิน

ตำบลต้นธงมีพื้นที่ราบเรียบหรือค่อนข้างราบเรียบ มีความลาดเอียงส่วนใหญ่อยู่ในระหว่าง 0-2 องศา ทางฝั่งซ้ายของแม่น้ำปิง และบริเวณสองฟากฝั่งแม่น้ำกวง และมีดินตะกอนทับถมตกจมอยู่ริมฝั่งน้ำ ทำให้มีลักษณะเป็นคันดินธรรมชาติแคบ ๆ ขนานไปกับลำน้ำมีพื้นที่สูงกว่าที่ราบต่ำห่างฝั่งออกไปเล็กน้อย ซึ่งใช้เป็นที่ตั้งบ้านเรือนและพื้นที่เพาะปลูกของราษฎรที่อาศัยอยู่ตามริมฝั่งแม่น้ำปิง และลำน้ำกวง

1.4 ลักษณะของแหล่งน้ำ

แหล่งน้ำที่สำคัญของตำบลต้นธง คือ

1. แม่น้ำปิง ไหลผ่านหมู่บ้านตำบลต้นธง หมู่ที่ 6 และ 9 เป็นแม่น้ำที่ใช้ในการทำการเกษตร อุปโภค-บริโภค ของราษฎรในหมู่บ้านที่มีแม่น้ำไหลผ่าน

2. แม่น้ำกวง ไหลผ่านหมู่บ้านตำบลต้นธง หมู่ที่ 2, 3, 4, 5, 9 และ 10 เป็นแม่น้ำที่ใช้ในการทำการเกษตร อุปโภค – บริโภค ของราษฎรในหมู่บ้านที่มีแม่น้ำไหลผ่าน

แหล่งน้ำเพื่อการเกษตร แหล่งน้ำเพื่อทำการเกษตรที่สำคัญสำหรับเกษตรกรในตำบลต้นธง คือ

1. ลำเหมืองฝายพญาอุต

2. ลำเหมืองไม้แดง

1.5 สภาพลม ฟ้า อากาศ

ตำบลต้นธงตั้งอยู่ในจังหวัดลำพูน อยู่ในเขตร้อนที่ค่อนไปทางเขตอากาศอบอุ่น ในฤดูหนาวจึงมีอากาศเย็นค่อนข้างหนาว แต่เนื่องจากอยู่ลึกไปในแผ่นดินห่างไกลจากทะเล จึงมีฤดูแล้งที่ยาวนานและอากาศจะร้อนถึงร้อนจัดในฤดูร้อน มีสภาพภูมิอากาศแตกต่างกันอย่างเด่นชัด 3 ช่วงฤดู

• ฤดูหนาว              ช่วงกลางเดือนตุลาคม-กลางเดือนกุมภาพันธ์

• ฤดูร้อน                ช่วงกลางเดือนกุมภาพันธ์ – กลางเดือนพฤษภาคม

• ฤดูฝน                 ช่วงกลางเดือนพฤษภาคม – เดือนตุลาคม

• อุณหภูมิต่ำสุด         โดยประมาณ 10.4 องศาเซลเซียส

• อุณหภูมิสูงสุด         โดยประมาณ 40.9 องศาเซลเซียส

• อุณหภูมิอากาศเฉลี่ยนตลาดทั้งปี        โดยประมาณ 28 องศาเซลเซียส

• ความชื่นเฉลี่ยตลอดทั้งปี                 โดยประมาณ 69 %

• ปริมาณน้ำฝนตลาดทั้งปี                 โดยประมาณ 1,076.10 มิลลิเมตร

2. สภาพการเมือง, เศรษฐกิจ และสังคมวิทยา

1. ด้านการเมือง

เทศบาลตำบลต้นธงได้แบ่งเขตการเลือกตั้งนายกเทศมนตรีตำบลต้นธง แบ่งออกเป็น ๑ เขตเลือกตั้ง สมาชิกสภาเทศบาลตำบลต้นธง แบ่งออกเป็น 2 เขตเลือกตั้ง เป็นไปตามกฎหมายการเลือกตั้งดังนี้

• ระเบียบคณะกรรมการการเลือกตั้ง ว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาท้องถิ่น หรือผู้บริหารท้องถิ่น ท้องถิ่น ฉบับที่ 4 พ.ศ. 2566
• ระเบียบว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาท้องถิ่นหรือผู้บริหารท้องถิ่น ฉบับที่ 4 พ.ศ. 2566

เขตเลือกตั้งที่ ๑ จำนวนสมาชิกสภาเทศบาลตำบลต้นธง พื้นที่ที่อยู่ในเขตเลือกตั้ง ได้แก่

1. หมู่ที่ 1      บ้านสันต้นธง

2. หมู่ที่ 7      บ้านจักรคำภิมุข

3. หมู่ที่ 8      บ้านใหม่สันมะนะ

4. หมู่ที่ 10     บ้านริมกวง

5. หมู่ที่ 11     บ้านสันมหาพน

เขตเลือกตั้งที่ ๒ จำนวนสมาชิกสภาเทศบาลตำบลต้นธง พื้นที่ที่อยู่ในเขตเลือกตั้งได้แก่

1. หมู่ที่ 2      บ้านสันต้นธง

2. หมู่ที่ 3      บ้านบ่อแฮ้ว

3. หมู่ที่ 4      บ้านศรีย้อย

4. หมู่ที่ 5      บ้านพันตาเกิน

5. หมู่ที่ 6      บ้านสันมะนะ

6. หมู่ที่ 9      บ้านปากล้อง

2. ประวัติการก่อตั้ง อปท./ทำเนียบผู้บริหาร (นายก จากอดีตถึงปัจจุบัน)

เทศบาลตำบลต้นธง ได้รับการยกฐานะจากองค์การบริหารส่วนตำบลต้นธงเป็นเทศบาลตำบลต้นธง เมื่อวันที่ ๒๗ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๕๒ เป็นเทศบาลขนาดกลาง

3. ด้านการเศรษฐกิจ

• การประกอบอาชีพ

อาชีพหลัก คือ เกษตรกรรม คิดเป็นสัดส่วน 27.52 %

อาชีพรอง (อาชีพรอง) รับจ้างทั่วไป คิดเป็นสัดส่วน 5.52 %

อาชีพรอง (อาชีพรอง) เลี้ยงสัตว์ คิดเป็นสัดส่วน 3.80 %

รายได้เฉลี่ย/ต่อคน/เดือน 22,696.63 บาท/เดือน

รายจ่ายต่อคน/เดือน 107,658.17 บาท/เดือน

พืชเศรษฐกิจหลักในพื้นที่ ข้าว ลำไย และพืชผัก

- การงานอาชีพ: อาชีพหลักและอาชีพรองของคนส่วนใหญ่ การสนับสนุนการประกอบอาชีพ

อาชีพหลัก : ลำดับที่ 1 เกษตรกรรม จำนวน 1,531 ครัวเรือน

ลำดับที่ 2 รับจ้างทั่วไป   จำนวน 1,531 ครัวเรือน

ลำดับที่ 3 รับราชการ จำนวน 560 ครัวเรือน

ลำดับที่ 4 ค้าขาย         จำนวน 516 ครัวเรือน

อาชีพรอง : ลำดับที่ 1 รับจ้างทั่วไป จำนวน 307 ครัวเรือน

ลำดับที่ 2 เลี้ยวสัตว์       จำนวน 213 ครัวเรือน

ลำดับที่ 3 หัตถกรรม จำนวน 67 ครัวเรือน

ลำดับที่ 4 เกษตรกรรม    จำนวน 63 ครัวเรือน

ลำดับที่ 5 นวดโบราณ    จำนวน 35 ครัวเรือน

ลำดับที่ 6 ค้าขาย         จำนวน 34 ครัวเรือน

ภาคเกษตรกรรม : พื้นที่สำหรับทำการเกษตรประมาณร้อยละ 67.86 ของพื้นที่ทั้งตำบล

- สินค้าสำคัญ สินค้าที่สำคัญของตำบลต้นธง ได้แก่ ผ้าไหม ผ้าฝ้าย น้ำพริกตาแดง น้ำพริกลาบ ไข่เค็ม ผลิตภัณฑ์ที่แปรรูปผลไม้ การบูร ยาหม่องน้ำ หมวกใบลาน สินค้าเกษตรที่สำคัญ คือ

ลำไย เป็นไม้ยืนต้นที่ปลูกกันมากในตำบลต้นธง

ข้าว เป็นผลผลิตที่ใช้ในการบริโภคและจำหน่ายเป็นรายได้หลักของประชาชนในตำบล

มะม่วง เป็นไม้ยืนต้นที่ปลูกกันภายในตำบลมีทั้งไว้ขายและนำไปแปรรูป

ฝรั่ง เป็นไม้ผลที่ปลูกมากและเป็นพืชเศรษฐกิจใหม่ที่ได้รับความนิยมในการปลูกและจำหน่าย บางครั้งไม่เพียงพอต่อการจำหน่าย

- การผลิตสินค้า/บริการของชุมชน

- การถือครองที่ดิน

พื้นที่ตำบลต้นธง มีทั้งประชาชนเป็นเจ้าของที่ดินเองโดยถือครองโฉนดและที่เช่า ซึ่งที่เช่าส่วน

ใหญ่เป็นของนายทุนและให้เกษตรกรเช่าทำนา

- รายได้ รายจ่าย เงินออมและหนี้สินของครัวเรือน

การออมเงิน ออมกับธนาคารทั่วไป และในหมู่บ้านคือ กลุ่มออมทรัพย์สัจจะ กองทุนฌาปนกิจ-สงเคราะห์ ธนาคารหมู่บ้าน/ชุมชน กลุ่มออมวันละบาท กองทุนสวัสดิการชุมชนตำบล กองทุนหมู่บ้าน อพป. กองทุน กขคจ

หนี้สิน กู้กับธนาคารทั่วไป และในหมู่บ้านคือ กลุ่มกองทุนฟื้นฟูฯ กองทุนหมู่บ้าน 1 ล้านบาท

กองทุนสวัสดิการชุมชนตำบล ธนาคารหมู่บ้าน/ชุมชน

- ภาระหนี้สินส่วนใหญ่เกิดจากอะไร (การศึกษา การลงทุน ที่อยู่อาศัย การรักษาพยาบาล การพนัน) ภาระหนี้สินส่วนใหญ่เกิดจาก การศึกษาของบุตร การลงทุนด้านอาชีพ การปรับปรุง/การสร้างที่

อยู่อาศัย การรักษาพยาบาล การพนัน