Sau chuyến lái xe xuyên Việt trở về, một buổi sáng rất bình thường, hai vợ chồng đi ăn phở. Khoảng một tiếng sau bữa ăn, bụng tôi bắt đầu chướng lên, đau tăng nhanh, không giống bất kỳ lần đau bụng nào trước đó. Tôi cố lái xe về tới nhà. Sau đó, ký ức gần như đứt đoạn: phòng cấp cứu, bác sĩ, y tá, những dây và ống được cắm vào người, các chỉ số liên tục được theo dõi.
Chẩn đoán: viêm tụy cấp.
Theo bác sĩ, viêm tụy cấp có thể diễn tiến rất nhanh, trong những trường hợp nặng có thể gây suy đa cơ quan, nếu không xử lý kịp thời với thể nặng, tỷ lệ tử vong rất cao.
Sau điều trị, bác sĩ đưa ra những khuyến cáo rất rõ ràng: nghỉ ngơi hoàn toàn một thời gian, ăn uống kiểm soát nghiêm ngặt, theo dõi các chỉ số liên quan đến tụy và chuyển hóa. Thực đơn của tôi bây giờ rất đơn giản: cơm nát, rau luộc, thêm chút ruốc. Những món ăn trước đây từng "thèm" thì giờ cơ thể tự phản ứng ngược lại.
Điều đáng suy nghĩ không nằm ở việc ăn gì, mà là trước đó mình đã sống như thế nào.
Trong nhiều năm, tôi cũng như nhiều người khác, mải kiếm tiền. Điều đó không sai. Nhưng vấn đề là, khi không có cơ chế kiểm soát, mình rất dễ đánh đổi dần những thứ nền tảng hơn: giấc ngủ, chế độ ăn, nhịp sinh hoạt, và cả việc lắng nghe cơ thể. Điều này tích lũy dần. Chỉ đến khi cơ thể "báo động" bằng một sự cố đủ lớn, mình mới buộc phải dừng lại.
Dăm năm trước, mấy ông bạn tôi ngồi với nhau là nói chuyện Macallan năm nào ngon, whiskey thì single malt hay blend mới đúng chất chơi. Có hôm cãi nhau đến khuya chỉ vì một ông bảo rượu khói Islay là tinh hoa, ông khác lại chê như mùi đốt lốp xe. Những cuộc tranh luận khi ấy rất quan trọng, rất đàn ông, rất có vẻ hiểu đời.
Đợt rồi, tôi nằm viện, mấy ông lại kéo đến ngồi quanh bàn trà như mọi lần. Nhưng lần này không ai hỏi "dạo này uống chai gì", mà chỉ hỏi "ông uống Jardiance chưa?", "Glucophage loại XR đỡ cồn ruột hơn đấy", "Creon nhớ uống đúng bữa nhé". Một ông vừa thoát vị đĩa đệm, đi lom khom như nhân vật kiếm hiệp trúng chưởng, vậy mà vẫn hớn hở phân tích công dụng thuốc như bác sĩ nội tiết lâu năm. Ngồi nghe mà tôi vừa buồn cười vừa thấy thương cái tuổi trung niên của chúng tôi.
Người ta vẫn bảo sau ba mươi sức khỏe bắt đầu đi xuống. Nhưng thật ra phải sau bốn mươi mới thấy rõ. Khoảng ba mươi đến bốn mươi là thời kỳ con người tiêu hao mình mạnh nhất. Đó là quãng đời kiếm tiền nhiều nhất, thức khuya nhiều nhất, đi nhiều nhất, nhậu nhiều nhất. Kinh nghiệm tăng lên, quan hệ nhiều hơn, vị trí cao hơn, hầu bao dày hơn. Và thứ đem ra đổi lấy tất cả những thứ ấy, nghĩ kỹ, lại chính là sức khỏe.
Hồi trẻ, cơ thể giống như một cái tài khoản không đáy. Thức trắng hai đêm vẫn đi làm được, nhậu đến sáng hôm sau vẫn ký hợp đồng được, ăn uống thất thường mà luôn nghĩ mình còn khỏe lắm. Đến sau bốn mươi, cơ thể bắt đầu gửi hóa đơn về. Người này đau lưng, người kia mỡ máu, ông thì huyết áp, ông thì tiểu đường, còn tôi thì nằm nhìn trần bệnh viện với cái tụy sưng phồng...
Điều thú vị là đến tuổi này, đàn ông bắt đầu hiểu thế nào là sống lành mạnh. Chỉ khác nhau ở chỗ có người hiểu qua sách báo, còn có người hiểu qua kết quả xét nghiệm.
Nằm viện, người ta có nhiều thời gian để nghĩ. Và tôi nhận ra mình đã sai ở một điều rất cơ bản: cứ nghĩ sức khỏe là thứ có thể xử lý sau, rảnh thì tính. Nhưng sức khỏe là điều kiện tiên quyết để mọi thứ khác tồn tại. Tôi cũng may mắn hơn nhiều người ở chỗ, khi sự cố xảy ra, tôi có thể gọi ngay cho những người có chuyên môn, không phải hoảng sợ một mình. Trong tình huống cấp bách, điều này có thể tạo ra khác biệt rất lớn.
Nhưng để không phải rơi vào những tình huống như vậy, ai cũng cần tạo cho mình những "điểm dừng" giữa nhịp sống quá nhanh. Làm việc nhiều không sai. Chỉ là nếu mình không chủ động nghỉ ngơi, cơ thể rồi cũng sẽ tự tạo ra một quãng nghỉ bắt buộc - thường là theo cách chẳng ai mong muốn.
Tôi trước đây nghĩ kiếm tiền là việc quan trọng nhất. Giờ nằm viện mới thấy có những điều tưởng rất bình thường mà hóa ra xa xỉ vô cùng: ăn xong không đau bụng, ngủ một giấc sâu, sáng dậy thấy người nhẹ nhõm, đủ sức đi bộ cùng con mà không phải ngồi xuống thở dốc.
Tiền dĩ nhiên rất quan trọng. Không có tiền thì khổ thật. Nhưng đến một lúc nào đó người ta sẽ hiểu, tiền chỉ có ý nghĩa khi mình còn đủ khỏe để dùng nó, và còn đủ thời gian để sống với những người mình thương. Tuổi trẻ cho chúng ta sức khỏe để đi thật nhanh, còn tuổi trung niên bắt đầu dạy mình đi chậm lại để hiểu rốt cuộc mình đang đi vì điều gì. Và có lẽ, sau tuổi bốn mươi, thành công lớn nhất không còn là kiếm được bao nhiêu nữa, mà là mỗi sáng ngủ dậy thấy người vẫn ổn, lòng vẫn yên, và vẫn còn đủ sức để nhìn con lớn lên từng ngày.
Cuộc sống của tôi giờ đã chậm lại đáng kể. Ăn đơn giản hơn, nghỉ nhiều hơn, theo dõi cơ thể kỹ hơn. Không có gì đặc biệt, nhưng có một cảm giác rất rõ: mình đang có cơ hội để điều chỉnh lại.
Và có lẽ, điều quan trọng nhất không phải là mình đã trải qua một sự cố sức khỏe, mà là sau đó mình chọn sống khác đi như thế nào.
Kiên Vũ
