Có đứa được dạy phải nhớ “cờ vàng”, đứa khác học thuộc “chiến thắng 30/4”.

Không ai hỏi tụi mày: có muốn tiếp tục cắn nhau không?
Không ai dạy tụi mày: làm sao cúi đầu trước máu – mà không cần hô cờ.

"All wars are fought twice, the first time on the battlefield, the second time in memory".

30/4/2025, một ngày đánh dấu nửa thế kỷ trước một cuộc chiến hoàn toàn... vô nghĩa, dù là ở bên nào cũng cố gắng khếch đại nỗi buồn chiến tranh thành một thứ gì đó rất vinh quang, cao cả.

Phía thắng cuộc gọi đây là cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, chống Mỹ cứu nước.

Phía bại trận gọi là ngày Quốc Hận, tháng tư đen, kêu gọi đủ thứ từ xuống đường biểu tình cho đến tổ chức khủng bố lật đổ.

Nhưng... không ai nói cho chúng tao – những người trẻ hậu sinh biết cái gì là nỗi đau chiến tranh cả.

Giờ ta cùng lột cái vỏ bọc ngôn từ thật cao đẹp như: “thống nhất đất nước”, “bảo vệ tự do”, “chống cộng sản xâm lăng”, “cứu người dân miền Nam khỏi ách đô hộ của Mỹ Ngụy” – thì nó còn lại gì nào?

Chỉ còn lại máu, xương trộn cùng bùn đất, mang theo 3 triệu người con Việt Nam nằm lại mãi mãi. Họ cùng nói chung một giọng nói Việt Nam. Họ có một gia đình – một người mẹ mòn mỏi chờ đứa con mãi không về.

Chiến tranh phi nghĩa thật đấy. Nhưng tao không ở đây để phán xét ai đúng ai sai.

Tao chỉ thấy một núi đầy mồ mả, những người vợ mất chồng, con mất cha, người yêu xa lìa chỉ vì bảo vệ một “ý thức hệ”.

Nó vẫn đau không? Vẫn đau rỉ máu hằng ngày trên internet khi ta chửi nhau “3 que”, “phản động”, “bắc kỳ”, “cộng sản”, “bò đỏ”.

Có ai đủ can đảm thực sự nhìn vì sao chúng ta lại bắn giết nhau không?

Có lẽ không.

Vì đơn giản Việt Nam chúng ta được nhắc đến chỉ là một ký ức về một nỗi buồn, nỗi ám ảnh chiến tranh của người Mỹ. Đâu ai quan tâm là máu lính bên nào cũng là màu đỏ, da họ cũng vàng như nhau.

Khác gì ở đây? Chỉ khác nhau là vì ta cầm súng AK47 hay M16 để chiến đấu cho phía siêu cường Mỹ và Liên Xô trên bàn cờ tranh giành ảnh hưởng.

Không ai nhắc gì đến: “chiến tranh là gì?”

Trong Phía Tây Không Có Gì Lạ, Remarque lôi ruột mình ra để người đọc thấy:

Có đứa trong trại chết vì đói. Tao nghe tụi Nga đào đất chôn nó bằng tay. Không tiếng khóc. Không tang lễ.
Chỉ là một người bị nuốt xuống đất như chưa từng hiện ra.
Lúc đó, tao hiểu rõ hơn bao giờ hết: Chúng tao không phải kẻ thù. Kẻ thù là tiếng loa gọi tụi tao đi, là lệnh, là khẩu hiệu, là những thằng ngồi xa mà đẩy người sống ra chết giùm.

Đó là khi tuổi trẻ bị nhồi vào họng súng, khi lòng yêu nước biến thành thịt vụn, khi cái chết không còn đáng sợ – thì chúng ta đã đánh mất cái gọi là “người”.

Mày nghĩ tao ở đây chỉ để khơi gợi cho mày cái tình yêu hòa bình "ủy mị" sao? Không. Tao cho mày thấy cái gì mới thực là chiến tranh – nó không đẹp như tụi mày gõ trên internet để xem ai thắng thua, đúng sai.

Bảo Ninh – một nhà văn từ phía Bắc – viết:

Chiến tranh là cõi không nhà. Cửa ải vô cùng. Của những thân phận bé mọn bị xô đẩy.

Những trang viết đẹp nhất về chiến tranh là từ những gì kẻ sống sót và tuyên truyền kể lại. Người đã chết thì mãi mãi câm lặng, không ai nhớ đến họ – dù chỉ một cái tên, một cái bia mộ vô danh cho ai đã nằm xuống.

Đằng sau liệt sĩ dù là VNDCCH, VNCH, hay MTGPMN được ca ngợi – nhắc lại hận thù – là gì? Là những tấm bia mộ không nói ra: người vợ góa không dám khóc, đứa con chưa một lần gọi “ba”, bà mẹ già mòn mỏi chờ tin.

Và cả... những số phận bị lãng quên nữa: người lính VNCH chết trong trại cải tạo. Những cô gái điếm phục vụ lính Mỹ. Những đứa con lai không biết cha nó là ai. Những người lính Việt Cộng chiến thắng trở về với cái thân tàn ma dại, nghiện rượu, sống lay lắt qua ngày với đồng lương còi cõm.

Và cả tao và mày – sinh ra từ hận thù của những người đi trước không muốn quên, muốn dùng tao với mày để tiếp tục cuộc chiến mà họ đã thất bại (vì đã cầm súng cho hai bên).

Nếu được chọn lựa, liệu chúng ta có dám hy sinh đồng bào mình vì những ẩu hiệu cao đẹp?

Ngay từ phía người Mỹ, nó cũng không đẹp như phim Hollywood. Không có cái lý tưởng “chống cộng sản xâm lăng”, “domino theory”, “bảo vệ thế giới tự do”.

Nó chỉ đơn giản là:

Chúng tao đốt làng vì nghi có VC (Việt Cộng). Xác một bà già cháy đen ôm đứa cháu, tao nôn mửa.
Mỹ kêu gọi “bảo vệ tự do” nhưng tao chỉ thấy mình là kẻ xâm lược.

Matter of the Heart – nhật ký y tá Mỹ ở Đà Nẵng:

Tao chứng kiến cả lính Mỹ và trẻ em Việt Nam chết vì vết thương giống nhau.

Dispatches – Michael Herr:

Đây là nỗi điên tập thể có vũ trang.

Năm 1969, lính thủy đánh bộ Mỹ Philip Caputo viết trong nhật ký:

Ngày thứ 58 ở Đà Nẵng. Tao bắn một đứa bé 12 tuổi chỉ vì nó cầm cái gì đó nhìn giống súng.
Thì ra chỉ là cành cây. Bây giờ tao không thể chợp mắt ngủ nổi.

Tao và mày cùng ngồi đây, hít một hơi thở của hòa bình – là từ đâu?

Từ máu đấy. Máu của 3 triệu người chết. 2 triệu người thương tật.

Ngoài máu còn gì nữa? Là nước mắt của 1,5 triệu góa phụ, của 800.000 đứa trẻ mồ côi. Không còn 2.800 ngôi làng để người ta trở về. Và gì nữa ngoài 7 triệu tấn bom trút xuống đất mẹ Việt Nam.

Mày nghĩ tao chỉ đọc những con số vô nghĩa, vô hồn sao?

Không. Từng con số là một con người. Một gia đình. Một số phận bị lãng quên.

Ai giữ cho tụi mày hận thù sâu đậm đến vậy?

Là chính quyền hiện tại – năm nào cũng kỷ niệm 30/4 để giữ quyền lực, không muốn tụi mày bước qua.
Là đám chống cộng VNCH hải ngoại – suốt ngày ôm cái cờ vàng, cái quá khứ “quốc hận” để lợi dụng, giữ tụi mày thù hằn để mãi không tỉnh ra. Vì tụi nó muốn dùng mày để tiếp tục cuộc chiến nó đã thua.
Còn đám siêu cường thì sao? Bọn nó xong việc rồi, bàn cờ cũng đã chiếu hết. Để lại bài học máu – nhưng tụi mày không học, cứ mãi cắn nhau.

Mày và tao bị kẹt giữa hai cái đám ngu xuẩn, không thấy máu đổ như dòng sông, những chiếc đầu lâu chất cao như núi, mà sống đúng với hòa bình mà máu mẹ đổi lấy.

Không vàng thì đỏ. Không đỏ thì vàng.

Cái bi kịch nhất không phải là không biết. Mà là biết mà tự che mắt chính mình, không thấy được rừng xương khô, núi đầy mồ.

Chiến tranh buồn thật đấy. Nhưng bước qua đi. Đừng nhìn lại nó với con mắt hận thù nữa. Người Đức sau thảm họa Holocaust họ không hề né tránh đã giết oan sai 6 triệu người mà năm nào cũng nhắc lại. Cho học sinh đi xem trại tập trung của Nazi. Để làm gì? Để thấy. Để nhắc chính cái dân tộc mình không được lặp lại chính nó nữa.

Tụi mày đọc tới đây chắc tưởng tao kêu bắt tay, giảng hòa làm bạn kiểu "hòa hợp, hòa giải" như phim Anime cho trẻ lên 3 à? Đéo, kể cả khi bọn bây có bắt tay xong thì chưa đầy 5p sau cũng lên mạng chửi thằng này/kia phản quốc. Tao muốn cái gì?

Một điều tao khao khát nó đơn giản là**: 30/4 ngày mai và những năm sau nữa, trước khi tụi mày định danh bản thân mình là người phe nào thì nhớ cho kỹ tụi mày là người Việt Nam trước.**

Dành 1p tưởng niệm thầm lặng, 1 nén hương cho những phận đời trôi nổi bị lãng quên không được ghi 1 dòng vào trang sử,

cho thằng lính ngã gục giữa rừng, không biết phe mình có còn nhớ mình,

cho đứa bé bám gốc cây chết khát sau một trận càn, chẳng kịp biết phe nào bắn,

cho cô gái làm gái điếm cho lính Mỹ, lính Việt, lính Cộng sản, sống qua ngày, rồi cũng chết không ai biết mặt,

cho người tù cải tạo, nằm xuống ở trại giam mưa dầm cỏ úa, không ai thắp cho một nén nhang,

cho những thằng nghiện rượu, mất trí, què cụt, sống lay lắt mấy chục năm sau hòa bình, chẳng ai còn nhớ tới “chiến công” hay “phản quốc” gì nữa.

Tụi mày thắp một nén hương cho tất cả bọn họ. Không hỏi họ màu cờ gì. Không hỏi họ đứng bên nào.
Vì máu họ đổ xuống đất này – và đất không hỏi máu đỏ hay máu vàng. Đất chỉ ôm họ, nuốt họ vào lòng, như nhau.

Ngọn đuốc cho tụi mày:

Cuộc chiến đã kết thúc 50 năm. Máu 3 triệu người, cả hai phe, đã khô. Người lính nằm trong hòm, mẹ khóc đủ rồi. Tụi mày là thế hệ mới – đừng cắn nhau vì ý thức hệ mục ruỗng.

Đây là cuộc chiến của chính dân tộc này, cầm súng giết anh em mình, vì những lời hứa trống rỗng của những kẻ chưa từng đổ máu.

Đừng tiếp tục làm lính đánh thuê cho quá khứ. Đừng sống như một xác chết biết hô khẩu hiệu.

Nếu còn chút trí tuệ, chút lòng trắc ẩn, thì cúi đầu đi – cúi đầu cho tất cả những người Việt đã chết mà không kịp hiểu vì sao mình phải chết.

Và đứng dậy – lần đầu tiên – không để chọn phe, mà để chọn lấy chính mình.

Hỏi 3 câu mỗi lần nghe “30/4”:

1. Máu này đổ vì ai, để tao sống hôm nay?

2. Tao có cần chọn đỏ hay vàng không, hay chọn con đường của tao?

3. Tao sống thế nào để không phí máu mẹ, không lặp lại "núi đầy mồ"?

“Gia tài của mẹ, một nước Việt buồn” – mày khóc cho nó, học từ nó, và sống cho đáng.

Đừng để mẹ mày chết thêm lần nữa trong đầu mày.

Tao thì vẫn kệ đéo quan tâm tụi bây chụp mũ DLV/Phản động/Bò đỏ/Thân cộng/..,, vẫn hát:

Gia tài của mẹ
Một đàn lai căng
Gia tài của mẹ
Một núi đầy mồ

-- Hết --