Có lý do chính đáng để gọi cholesterol cao là "kẻ giết người thầm lặng". Trong hầu hết trường hợp, nó không có triệu chứng nhưng lại dẫn đến những hậu quả tiềm ẩn gây tử vong nếu không được kiểm soát.
Bác sĩ Oliver Guttmann thường nhận được nhiều phản ứng khác nhau khi thông báo cho bệnh nhân rằng họ bị mỡ máu cao. "Đôi khi bệnh nhân biết họ sống không lành mạnh, nhưng cũng thường có những người trông rất cân đối, gầy gò, khỏe mạnh ngồi trước mặt tôi, và khi tôi nói rằng chỉ số LDL (cholesterol 'xấu') của họ tăng vọt, họ thực sự bị sốc", ông nói.
Dưới đây là những lầm tưởng thường gặp về cholesterol, theo bác sĩ Oliver Guttmann:
Nếu tổng lượng cholesterol ổn thì bạn ổn
Tổng lượng cholesterol là toàn bộ lượng cholesterol trong máu, bao gồm cả loại tốt và xấu. Chỉ số HDL (tốt) cao giúp bảo vệ cơ thể, trong khi LDL (xấu) cao làm tăng nguy cơ đau tim và đột quỵ.
Bác sĩ Guttmann cho biết tổng lượng cholesterol là chỉ số hữu ích, nhưng điều thực sự quan trọng là bảng phân tích chi tiết các loại - đặc biệt là LDL, tác nhân chính gây ra mảng bám trong động mạch vành. Đôi khi tổng lượng cholesterol bình thường, nhưng nếu LDL quá cao và HDL quá thấp, đó vẫn là dấu hiệu đáng báo động.
Ngoài ra, tỷ lệ giữa Triglycerides và HDL cũng là chỉ số quan trọng cho sức khỏe tim mạch và rối loạn chuyển hóa.
Bác sĩ lấy máu xét nghiệm cho bệnh nhân. Ảnh: Quỳnh Trần
Tôi gầy nên tôi sẽ không bị mỡ máu cao
"Chỉ vì bạn gầy hay thường xuyên đi gym không có nghĩa là mức cholesterol của bạn tốt", bác sĩ Guttmann khẳng định. Cholesterol bị ảnh hưởng bởi hoạt động của gan, thực phẩm bạn ăn và tiền sử gia đình. Bạn có thể gầy nhờ kiểm soát calo, nhưng nếu ăn nhiều chất béo bão hòa (đồ chiên rán, phô mai, bơ, thịt chế biến sẵn), LDL vẫn sẽ tăng cao.
Tôi đã kiểm tra cách đây vài năm nên giờ vẫn ổn
Mãn kinh, thay đổi lối sống và tuổi tác đều ảnh hưởng đến cholesterol. Trước đây, các bác sĩ chỉ kê đơn statin (thuốc hạ mỡ máu) khi điểm rủi ro trên 20%, nhưng hiện nay hướng dẫn là 10% vì cần điều trị quyết liệt hơn.
Đặc biệt với phụ nữ, nồng độ LDL có thể tăng tới 23% sau khi mãn kinh. Các số liệu thống kê cho thấy phụ nữ thường bị đau tim muộn hơn nam giới do được bảo vệ bởi hormone trước đó, nhưng khi hormone thay đổi, rủi ro sẽ tăng vọt.
Tôi mới 30 tuổi và khỏe mạnh nên không thể bị mỡ máu cao
Tăng cholesterol máu gia đình (Familial hypercholesterolemia) là một rối loạn di truyền gây ra mức LDL cực cao ngay từ khi mới sinh. Tại Anh, cứ 250 đến 500 người thì có 1 người mắc tình trạng này, nhưng chưa đến 1/10 trong số họ được xác định.
Bác sĩ Guttmann chia sẻ: "Tôi vừa điều trị cho một phụ nữ 36 tuổi bị đau tim. Mẹ cô ấy từng phải phẫu thuật bắc cầu tim cũng ở tuổi 36. Trong những trường hợp này, tiền sử gia đình là yếu tố then chốt".
HDL luôn là cholesterol "tốt"
Dù HDL thường được gọi là "tốt", nhưng thực tế phức tạp hơn. Nghiên cứu cho thấy mức HDL quá cao đôi khi lại là dấu hiệu của một rối loạn tiềm ẩn, khiến nó bị mất chức năng và không còn bảo vệ được mạch máu. Tuy nhiên, đối với đa số mọi người, việc giảm LDL và duy trì HDL ở mức hợp lý vẫn là nguyên tắc chung hữu hiệu.
Ăn trứng sẽ làm tăng cholesterol
Bác sĩ Guttmann cho biết nhiều bệnh nhân rất ngạc nhiên vì họ không ăn trứng mà vẫn bị mỡ máu cao. Thực tế, cần phân biệt giữa cholesterol trong thực phẩm và cholesterol trong máu. Chất béo bão hòa mới là tác nhân chính làm tăng cholesterol máu.
Một nghiên cứu gần đây cho thấy ăn từ 1 đến 6 quả trứng mỗi tuần thực sự giúp giảm nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch ở người lớn tuổi, miễn là kết hợp với chế độ ăn ít chất béo bão hòa.
Nếu đã uống thuốc, tôi có thể ăn bất cứ thứ gì
"Câu trả lời chắc chắn là không", bác sĩ khẳng định. Thuốc statin rất mạnh nhưng không thể xóa sạch mọi tác hại từ lối sống tệ hại. Nếu bạn uống thuốc nhưng vẫn tiếp tục ăn uống thiếu lành mạnh, điều đó sẽ làm mất đi toàn bộ mục đích của việc điều trị.
Chỉ cần ăn kiêng là đủ để chữa mỡ máu cao
Nhiều người sợ uống thuốc và thề sẽ hạ mỡ máu chỉ bằng ăn uống. Bác sĩ thường cho họ 3-6 tháng để thử nghiệm. Tuy nhiên, chế độ ăn cũng có giới hạn. Có những người ăn cực kỳ lành mạnh, không rượu bia, chăm tập thể dục nhưng cholesterol vẫn cao do di truyền. Với họ, thuốc là bắt buộc, kết hợp với việc kiểm soát cân nặng, giảm căng thẳng và ngủ ngon.
Hệ thống Y tế Quốc gia Anh (NHS) thường kiểm tra cho người từ 40 tuổi. Tuy nhiên, bác sĩ Guttmann khuyên nên kiểm tra sớm hơn nếu bạn bị tiểu đường hoặc huyết áp cao; hút thuốc hoặc thừa cân, béo phì; thuộc các nhóm sắc tộc có nguy cơ cao (như người gốc Nam Á); có người thân bị bệnh tim khi còn trẻ.
Trong hầu hết trường hợp, xét nghiệm máu là cách duy nhất. Các dấu hiệu vật lý chỉ xuất hiện ở giai đoạn rất muộn, bao gồm các mảng mỡ vàng trên da, đặc biệt quanh mí mắt; vòng trắng xám quanh mống mắt; các nốt hoặc cục mỡ trên khớp.
"Hầu hết triệu chứng đầu tiên mà chúng ta thấy thực tế là đau ngực, khó thở - dấu hiệu cho thấy các động mạch đã bắt đầu bị tắc nghẽn", bác sĩ cảnh báo.
Mỹ Ý (Theo Telegraph)
