De laatste paar jaar is het concept van neurodiversiteit — dat van oorsprong uit de autismebeweging komt — steeds meer het publiek debat in gekomen. Het duikt niet meer alleen op in de context van autisme, maar ook van bijvoorbeeld ADHD en dyslexie.

Het werd opgenomen in de verkiezingsprogramma’s van Volt, PvdD, Bij1 en D66 — waarbij er wordt gezegd dat er rekening moet worden gehouden met neurodiversiteit; onder andere op de werkvloer (bijvoorbeeld door prikkelarme ruimtes beschikbaar te maken) of op scholen (bijvoorbeeld door rekening te houden met neurodivergentie bij het schooladvies). Ook hoor je steeds vaker mensen — met of zonder diagnose — zeggen dat hun hersenen ‘anders’ werken.

Neurodiversiteit lijkt daarbij steeds meer een plek te krijgen naast andere identiteiten of vormen van ongelijkheid. Zo kun je neurodiversiteit op de datingapp Bumble aanklikken als een ‘community’ of ‘onderwerp’ waarmee je begaan bent, net als ‘feminisme’ of ‘mensenrechten’. Neurodiversiteit lijkt iets te zijn waar je als links-progressief persoon ‘voor’ bent, of in elk geval respectvol tegenover staat. Binnen intersectionaliteit of kruispuntdenken verschijnt het als een ‘as’ van onderdrukking.

Daarbij zijn er ook steeds meer pogingen om het concept en de politiek van neurodiversiteit in te bedden in een radicaal links gedachtegoed. Een voorbeeld hiervan is het boek Empire of Normality: Neurodiversity and Capitalism (2023) van de Engelse filosoof Robert Chapman. Omdat neurodiversiteit gaat om sociale rechtvaardigheid en kritiek op normen, lijkt de combinatie met linkse politiek voor de hand te liggen. Maar deze combinatie brengt ook een aantal aannames en vragen met zich mee waar we wat langer bij stil moeten staan.