Hai ngôi chùa cổ kề nhau bên hồ Tây

Chùa Vạn Niên (364 đường Lạc Long Quân, phường Tây Hồ) nằm giữa không gian xanh mát ven hồ Tây với hai cổng vào.

Theo Cục Du lịch Quốc gia, chùa được xây dựng năm Thuận Thiên thứ ba (1011), sau khi vua Lý Thái Tổ rời đô từ Hoa Lư ra Thăng Long. Sau hơn 1.000 năm tồn tại và nhiều lần trùng tu, chùa Vạn Niên hiện mang đậm phong cách kiến trúc thời Nguyễn với hình chữ Đinh, gồm các hạng mục chính: tam quan, tiền đường, chính điện, nhà Mẫu, nhà Tổ.

Chùa Vạn Niên nổi tiếng với kiến trúc gỗ truyền thống đậm chất phương Đông, được tu sửa quy mô vào thời Nguyễn. Các hạng mục chính như cột kèo, nhà Tăng, và cổng Tam Quan được chạm khắc gỗ, với các chi tiết tinh xảo.

Hiện chùa bảo tồn hơn 40 pho tượng tròn, gồm tượng Phật, tượng Mẫu và tượng Tổ, trong đó nhiều bức có niên đại từ thời Lý. Trong đó, nổi bật nhất là tượng Phật Thích Ca nguyên khối, cao hơn 1,3 m, nặng 600 kg, được chế tác từ ngọc tự nhiên.

Chùa thờ Phật và thờ Mẫu, có 5 gian, 3 gian bảo điện. Các nếp nhà được xây dựng hướng Đông gồm tam quan, chùa chính, điện mẫu, nhà tăng, nhà phụ.

Chùa được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia năm 1996.

Dịp Tết Bính Ngọ, chùa tổ chức gói bánh chưng nhằm chia sẻ yêu thương đến người nghèo, hoàn cảnh khó khăn, các gia đình chính sách, người già neo đơn, trẻ em mồ côi và cộng đồng phật tử, tạo không khí Tết sum vầy.

Chùa Tảo Sách (386 Lạc Long Quân, phường Tây Hồ), nằm cách chùa Vạn Niên khoảng 300 m. Chùa được dựng vào thời Lê (thế kỷ 15) trên nền một ngôi nhà do Hoàng tử Uy Linh Lang (con trai thứ 7 của Vua Trần Thánh Tông) cho xây để làm nơi đọc sách, ngâm vịnh thi phú.

Kiến trúc chùa pha trộn giữa Trung Hoa và cung đình Huế, gồm các hạng mục chính như: tam quan, tiền đường, chính điện, đài kỷ niệm, nhà Mẫu, nhà Tổ, nhà khách. Trong đó, tòa tiền đường có 4 cột vuông đá xanh đỡ mái hiên, chạm khắc đề tài tứ quý "Tùng - Cúc - Trúc - Mai". Chân cột tạo kiểu tứ diện, khắc hình hoa sen.

Chính điện chùa bài trí nhiều tượng Phật như A Di Đà Tam tôn, Tam thế Phật, Thích Ca Mâu Ni, Quan Âm tọa sơn, Quan Âm tống tử. Nhà Mẫu thờ Tam tòa Thánh Mẫu, Ngũ vị Tôn ông và một tháp chuông nhìn ra hồ Tây.

Chếch bên trái tiền đường, chùa có tượng Tam Thế Phật: A Di Đà, Quán Thế Âm Bồ Tát, Đại Thế Chí Bồ Tát. Cả 3 pho tượng (ảnh) đều được tạc bằng đá trắng.

Theo tư liệu của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, chùa có nhà thờ Tổ, nhà thờ Mẫu, điện thờ Đức Quan Thế Âm Bồ Tát, gác chuông, tam quan đã được dựng lại mang nét kiến trúc dân gian. Trong chùa còn nhiều tư liệu Hán Nôm và những di vật mang tính nghệ thuật như câu đối, bức đại tự, chuông, các pho tượng.

Chùa nằm trong quần thể chùa, đình, phủ, miếu nổi tiếng nhìn ra hồ Tây và cũng là một trong số ít những ngôi cổ tự Hà Nội còn giữ được vẻ cổ kính, trang nghiêm của không gian Phật đài, thu hút nhiều du khách và cả sĩ tử đến vãng cảnh và đọc sách. Chùa còn là nơi tập trung của hội Hoa Nghiêm - nhóm Phật giáo chuyên tổ chức các hoạt động từ thiện.

Năm 2011, chùa bị hỏa hoạn thiêu rụi toàn bộ diện tích 150 m2 nhà Tam bảo. Thượng tọa trụ trì Thích Nguyên Hạnh đã cùng Phật tử thập phương phục dựng lại ngôi chùa theo kiến trúc cũ. Trên ảnh là tháp chuông mới được dựng lại nhìn ra hồ Tây, cao 15 m với 3 tầng và 12 mái.

Năm 1993, chùa đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia.