Von der Leyen: Europa moet eigen boontjes doppen • 'Denemarken onderhandelt niet over grenzen'

Kallas: Soevereiniteit is niet te koop

"Laat me heel duidelijk zijn: dreigen met importheffingen zal er niet voor zorgen dat Denemarken Groenland overdraagt." Dat zei Kaja Kallas, buitenlandchef van de Europese Commissie, vandaag tijdens een Groenlandebat in het Europees Parlement. Met die importheffingen zet de VS volgens Kallas de gezamenlijke welvaart van de EU en Amerika op het spel.

De Europarlementariërs zijn in het Groenlanddebat opvallend eensgezind. De Amerikanen moeten van Groenland afblijven, is de boodschap.

"We moeten niet zwichten voor dit soort chantage", zegt Jordan Bardella over de importheffingen waar Trump mee dreigt. De fractievoorzitter van de uiterst rechtse Patriotten voor Europa pleit voor de inzet van het antidwanginstrument, ook wel de 'handelsbazooka', tegen de Amerikanen.

Partijen van uiterst rechts tot uiterst links sluiten zich daarbij aan. Donderdag is een EU-top waar regeringsleiders verder bespreken hoe zij moeten reageren op de dreigementen van Trump.

Beleggers schrikken van dreigement Trump

In de Verenigde Staten gaan de aandelen hard omlaag in reactie op de spanningen tussen de VS en Europa over Groenland. President Trump dreigde afgelopen weekend om producten uit Europese landen een extra belastingheffing op te leggen, waarna de EU met tegenmaatregelen dreigde. Gisteren was de Amerikaanse beurs gesloten vanwege de nationale feestdag Martin Luther King Day.

Vandaag ging Wall Street direct na opening hard onderuit. De Dow Jonesindex daalde met 1,5 procent. De S&P 500 ging met 1,4 procent omlaag. De technologiebeurs Nasdaq verloor 1,6 procent.

De Europese beurzen sloten gisteren al in de rode cijfers. Het verlies ging vandaag verder. In Amsterdam stond de AEX-index vanmiddag op een verlies van bijna 1 procent, net als de beurzen in Parijs en Frankfurt.

Macron vindt NAVO verzwakt instituut en waarschuwt voor wereld zonder regels

Macron zei in Davos ook dat de NAVO een verzwakt instituut is. Tegen verslaggevers zei hij dat hij niet van plan is om het gesprek aan te gaan met president Trump op het WEF.

"We moeten niet accepteren dat de wereldorde wordt bepaald door degenen die de grootste mond hebben of de grootste stok om mee te slaan", zei hij. Regeringen moeten zich volgens hem focussen op grote wereldwijde onderwerpen als groei, vrede en klimaat. Ze moeten samenwerken op het gebied van gemeenschappelijke problemen, zelfs nu "conflicten normaal zijn geworden".

Hij ziet een verschuiving naar "een wereld zonder regels, waarin het internationaal recht onder de voet wordt gelopen, waar alleen het recht van de sterkste lijkt te gelden". Ook waarschuwde Macron dat belangrijke krachten internationale organisaties die lang de wereldorde hebben ondersteund de rug toekeren.

Macron: niet aarzelen met 'handelsbazooka'

De Franse president Macron zegt dat de EU "niet moet aarzelen" om de 'handelsbazooka' in te zetten tegen de dreiging van invoerheffingen vanuit de VS.

Macron wil zich verzetten tegen de agressieve druk van de VS en "een eindeloze opeenstapeling van nieuwe invoerheffingen", zei hij op het World Economic Forum in Davos.

Hij noemde de handelsbazooka een krachtig instrument. "We moeten niet aarzelen om het in te zetten in de huidige moeilijke omstandigheden."

'Europese tegenheffingen zo snel mogelijk'

Europese tegenheffingen tegen de Verenigde Staten kunnen snel worden ingevoerd, zegt Eurocommissaris Valdis Dombrovskis (Economie).

Na een vergadering met de EU-ministers van Financiën in Brussel wees hij erop dat er een pakket klaarligt ter waarde van 93 miljard euro.

De invoering van dat pakket was opgeschort, na een handelsakkoord tussen de EU en VS afgelopen zomer. "Als de Groenlandcrisis niet diplomatiek kan worden opgelost, kunnen die importtarieven op Amerikaanse producten snel worden geactiveerd", aldus de Eurocommissaris.

Alle opties tegen de VS liggen volgens hem op tafel, ook de 'handelsbazooka'. Daarmee kan de EU alle import van goederen en diensten en investeringen uit de VS blokkeren.

Groenlandse premier: militair geweld onwaarschijnlijk maar niet uitgesloten

Jens-Frederik Nielsen, premier van Groenland, sluit een militaire confrontatie met de VS niet uit. "Het is onwaarschijnlijk dat er militair geweld gebruikt zal worden, maar het kan niet worden uitgesloten", aldus de premier.

Hij zegt te werken aan nauwere samenwerking met de EU. Ook liet hij zich uit over wat er op sociale media over Groenland wordt gezegd. Hij noemde dat "respectloos". Waarschijnlijk doelt hij op posts van Trump en zijn omgeving.

Deense premier: onderhandelen niet over onze soevereiniteit en grenzen

We onderhandelen niet over onze soevereiniteit, identiteit, grenzen en democratie, heeft de Deense premier Mette Frederiksen gezegd in het parlement van Denemarken. Ze noemde het conflict met de VS over Groenland "een donker hoofdstuk waar we ons in bevinden".

We hebben nooit conflicten gezocht. We hebben altijd naar samenwerking gestreefd. En we zijn al vele jaren een trouwe en nauwe bondgenoot", zei ze. "Toch worden we nu bedreigd door onze naaste bondgenoot."

Over de strafheffingen die Trump wil opleggen aan landen die haar steunen, zei Frederiksen dat die kunnen leiden tot een handelsoorlog. "Die zal banen kosten aan beide zijden van de Atlantische Oceaan."

Trump post AI-plaatjes over Groenland

President Trump heeft vannacht twee met AI-gegenereerde afbeeldingen op zijn platform Truth Social gepost over de VS en Groenland.

Op een post is Trump te zien terwijl hij de Amerikaanse vlag hijst in een besneeuwd, bergachtig landschap, met in de hoek het opschrift 'Groenland Amerikaans grondgebied, opgericht in 2026', terwijl JD Vance en Marco Rubio achter hem staan.

Een andere post toont de president terwijl hij met Europese leiders in de Oval Office praat, met op de achtergrond een door AI getekende kaart van het westelijk halfrond. De Amerikaanse vlag ligt daarop over de VS, Canada, Venezuela en Groenland heen.

Von der Leyen: wereld is veranderd, Europa moet eigen boontjes doppen

Von der Leyen waarschuwde in het slot van haar speech dat Europa op zijn eigen benen moet staan. "Europa moet vaart maken om onafhankelijk te worden, van veiligheid tot economie en van defensie tot democratie."

Op het World Economic Forum in Davos zei ze dat de wereld de afgelopen tijd "permanent is veranderd" en dat Europa moet meeveranderen.

Op economisch gebied kondigde ze in de toespraak aan dat het voor bedrijven makkelijker moet worden om in allerlei Europese landen actief te zijn. Nu hebben lidstaten nog eigen regels voor bedrijven, waardoor het nog altijd ingewikkeld is om binnen Europa te handelen. Dat wil ze voor heel Europa gelijktrekken.

Volgens haar is Europa op het gebied van defensie op de goede weg: "We hebben het afgelopen jaar meer aan defensie gedaan dan in de decennia daarvoor." De lidstaten investeren veel meer in defensie dan voorheen en volgens de commissievoorzitter is de marktwaarde van de Europese defensie-industrie de afgelopen vier jaar verdrievoudigd. Volgens haar zou dat een paar jaar geleden "ondenkbaar" zijn geweest.

Von der Leyen waarschuwt voor neerwaartse spiraal : 'Veiligheid bereiken we alleen samen'

In een speech op het World Economic Forum (WEF) in het Zwitserse Davos heeft voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie gewaarschuwd voor de gevolgen van verwijdering tussen de VS en de EU vanwege de onenigheid over Groenland. "Veiligheid in het Arctisch gebied kunnen we alleen samen bereiken", zei ze.

Om die reden zijn de nieuwe heffingen waar president Trump mee dreigt een slecht idee, vervolgde Von der Leyen. "Extra heffingen zijn een vergissing, vooral tussen oude bondgenoten. De EU en de VS hebben afgelopen juli een handelsakkoord gesloten. En in de politiek geldt net als in het bedrijfsleven: een akkoord is een akkoord. En als vrienden elkaar de hand schudden, moet dat iets betekenen."

EU ziet VS als vriend

Von der Leyen benadrukte dat Europa de VS niet alleen als bondgenoot, maar ook als vriend ziet. "Ons in een gevaarlijke neerwaartse spiraal storten, zou alleen maar de tegenstanders helpen die we allebei zo graag uit ons strategische landschap willen weren. Onze reactie zal dan ook vastberaden, eensgezind en proportioneel zijn", aldus Von der Leyen.

Ze wees erop dat Groenland een onderdeel is van het Deense koninkrijk en dat er over de soevereiniteit van het eiland niet te onderhandelen is. "We zullen samenwerken met de VS en alle partners aan bredere veiligheid in het Noordpoolgebied. Dit is duidelijk in ons gezamenlijk belang en we zullen onze investeringen opvoeren."

Von der Leyen zei verder dat de EU met "alle partners in de regio" moet samenwerken om de veiligheid te verbeteren. "Daarom moeten we bekijken hoe we onze samenwerking op het gebied van veiligheid kunnen versterken met landen als het VK, Canada, Noorwegen, IJsland en andere landen." Ze noemde de VS niet bij naam.

Lavrov: Groenland geen natuurlijk onderdeel van Denemarken

Groenland is volgens de Russische regering "geen natuurlijk onderdeel van Denemarken". Dat heeft de Russische minister van Buitenlandse Zaken vanochtend gezegd tijdens een persconferentie in Moskou.

Lavrov zei dat Rusland zich niet wil mengen in de discussie rond Groenland en dat Rusland zelf geen belangstelling of plannen heeft om het eiland te veroveren en dat "Washington dat weet". Een reden voor het overnemen van Groenland van Denemarken die president Trump steeds opvoert is de nationale veiligheid en de dreiging van Rusland en China in het Arctische gebied.

De Russische minister stelde verder dat Rusland de "ernstige geopolitieke situatie" rond Groenland wel volgt en dat hij vindt dat een beslissing over Groenland binnen de NAVO genomen zou moeten worden.

Anti-MAGA-petjes in Denemarken

Rode honkbalpetten in de stijl van Trump's Make America Great Again-petten zijn het symbool geworden van het verzet tegen de dreiging van de Amerikaanse president Groenland in te nemen. Demonstranten in de Deense hoofdstad Kopenhagen droegen de anti-MAGA-petten dit weekend tijdens een protest tegen de Amerikaanse plannen.

De petten zijn ontworpen door de eigenaar van een vintage-kledingwinkel in Kopenhagen, Jesper Rabe Tonnesen. In 2024 flopte een eerste partij petjes nog, maar nu vinden ze gretig aftrek. Ze zijn uitverkocht en Tonnesen heeft er duizenden bijbesteld.

Trump deelt bericht van NAVO-chef Rutte: 'Weg vooruit vinden rond Groenland'

President Trump heeft opnieuw een privébericht gedeeld dat hij had ontvangen van NAVO-chef Rutte. Daarin complimenteert Rutte de Amerikaanse president opnieuw voor zijn inspanningen voor vrede in de wereld. Trump schrijft verder dat hij ook een telefoongesprek met de NAVO-topman had dat volgens hem "erg goed" was.

"Beste Donald, wat je vandaag hebt bereikt in Syrië is ongelooflijk", schrijft Rutte in het bericht dat Trump op zijn socialemediaplatform Truth Social heeft gedeeld. "Bedankt Mark Rutte, secretaris-generaal van de NAVO!", schrijft Trump erbij.

Lees hier meer over het privé-bericht van Rutte aan Trump:

Trump: 'Wij moeten dit hebben'

De Amerikaanse president Trump heeft gezegd "niet te veel verzet" van de Europese leiders te verwachten bij zijn plannen voor Groenland. Dat zei hij in Florida tegen journalisten voor hij aan boord ging van de Air Force One op weg naar Washington.

"Kijk, wij moeten dit hebben. En zij willen dat dit achter de rug is. Ze kunnen het niet beschermen. Denemarken, het zijn prachtige mensen, en ik ken de leiders, het zijn heel goeie mensen. Maar ze gaan er zelfs niet naartoe. En het is niet omdat er 500 jaar geleden een boot naartoe ging en weer vertrok, dat dat dan je eigendom is", zei de president opnieuw.

Meer Deense troepen aangekomen in Groenland

Gisteravond zijn opnieuw Deense militairen en materieel aangekomen in de Groenlandse hoofdstad Nuuk. Ze sluiten zich aan bij Deense troepen die al op het eiland waren voor een militaire oefening samen met militairen uit Noorwegen, Zweden, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk.

Welkom in dit liveblog

Volg hier de laatste ontwikkelingen over de spanningen rond Groenland.

De Amerikaanse president Donald Trump heeft duidelijk gemaakt het autonome eiland binnen het Deense koninkrijk om veiligheidsredenen te willen overnemen, en sluit militair ingrijpen niet uit. De uitspraken van Trump veroorzaken spanning binnen de NAVO en tussen de VS en de EU. Trump heeft invoerheffingen aangekondigd voor landen die militairen hebben gestuurd naar Groenland, waaronder Nederland. De EU dreigt met tegenmaatregelen.