Israël kiest in Iran voor zelfde tactiek als in Gaza en Libanon, maar op veel grotere schaal

Er heerste maandag enige verwarring: gaat Israël nu bewust Iraanse burgers bombarderen of niet? Dat lag aan de Israëlische minister van Defensie Yisraël Katz (Likoed). In een reactie op een nieuwe Iraanse raketaanval, waarbij maandagochtend acht doden vielen in Israël, zei die dat “de inwoners van Teheran de prijs zullen betalen, en snel”.

Katz, ook in Israël beschouwd als een handpop van premier Benjamin Netanyahu, wou even later “het evidente verduidelijken”. “Er is geen intentie om de inwoners van Teheran fysiek te schaden”, zei hij. De Iraniërs zullen wel “de prijs voor de dictatuur moeten betalen en hun huizen moeten evacueren uit zones waar het nodig is om regimedoelwitten en veiligheidsinfrastructuur in Teheran aan te vallen”.

Wat dat in de praktijk betekent, kregen de ruim 300.000 inwoners van het dichtbevolkte District 3 in het noordoosten van de hoofdstad na de middag te horen. Het Israëlische leger riep hen via sociale media op “onmiddellijk” hun district te verlaten. Het doelwit, aldus Katz, was “de Iraanse propaganda en de megafoon van ophitsing”, die volgens hem “op het punt staat te verdwijnen”. In het district bevindt zich het hoofdgebouw van de Iraanse staatsomroep IRIB, waarvan de uitzending in de vooravond bruusk werd onderbroken door Israëlische bommen. Een presentatrice moest live in beeld de studio ontvluchten.

Chaos in Teheran

Waarom daarvoor een heel stadsdistrict moest worden ontruimd, is minder duidelijk. De tactiek van Israëlische evacuatiebevelen is vooral de inwoners van Gaza en Libanon goed bekend. Hele stadsdelen of dorpen krijgen dan van een Israëlische legerwoordvoerder via sociale media de opdracht om stante pede te vertrekken, in afwachting van Israëlische bommen. De leegloop veroorzaakt zowel chaos als psychologische druk, terwijl het altijd onduidelijk blijft wanneer de inwoners naar hun woningen kunnen terugkeren, als die er nadien nog staan.

Het verschil tussen Gaza, Libanon en Iran is de schaalgrootte. Gaza telt zo’n 2 miljoen inwoners, Libanon 5 miljoen. Iran telt ruim 90 miljoen inwoners. Alleen al de 22 districten van de hoofdstad Teheran huisvesten 10 miljoen inwoners, haast evenveel als heel Israël. Al dagen zitten de snelwegen rond de hoofdstad dicht door het grote aantal vluchtende burgers, aanvullende evacuatiebevelen dreigen een nog grotere chaos te veroorzaken. Veel burgers van Teheran hebben geen idee waar ze terechtkunnen.

Netanyahu deed bij een bezoek aan een Israëlische luchtmachtbasis alsof hij hen een gunst verleende. “We zeggen aan de burgers van Teheran: evacueer – en wij zullen handelen.” Volgens Netanyahu is Israël “op weg om onze twee doelen te bereiken: de eliminatie van zowel de nucleaire dreiging als van het gevaar dat van raketten uitgaat”.

Iraans aanbod

Nochtans stelde Rafael Grossi, de directeur van het Internationaal Atoomagentschap (IAEA), maandag dat twee cruciale nucleaire sites in Iran sinds de eerste Israëlische bombardementen van vrijdag geen bijkomende schade hebben opgelopen. Het Israëlische leger verkondigde toen dat zijn bommen ook de ondergrondse installaties van de site van Natanz hadden “beschadigd”. Grossi stelt dat alleen de bovengrondse infrastructuur is verwoest. In de site van Fordow, die tot 90 meter diep onder een berg ligt, was er volgens de directeur van het IAEA zelfs helemaal “geen schade te zien”.

Om die installaties te raken, heeft Israël de allerzwaarste Amerikaanse ‘bunker buster-bommen’ nodig. Het bleef maandagavond onduidelijk of en in welke mate de regering van president Donald Trump aan de Israëlische bommencampagne in Iran wil deelnemen.

Volgens The Wall Street Journal probeert het Iraanse regime een Amerikaanse interventie te voorkomen met een urgent aanbod om terug te keren naar de onderhandelingstafel, als de VS zich niet aansluiten bij de Israëlische aanvallen. Dat stelt de krant op basis van anonieme, niet-verifieerbare bronnen onder “Arabische en Europese functionarissen”. Het onderhandelingsproces tussen de VS en Iran werd onderbroken toen Israël vrijdagochtend zijn massale militaire operatie tegen Iran inzette.

De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken, Abbas Aragchi, stelde maandagavond dat voor Teheran een “terugkeer naar het diplomatieke pad” mogelijk is als “Washington een simpele oproep doet waardoor iemand als Netanyahu zwijgt”. “Zolang de vijandigheden tegen ons niet totaal stoppen, gaat onze vergelding voort”, aldus de minister. Volgens officiële Iraanse media zou Teheran zich zelfs voorbereiden om “de meest uitgebreide en intense aanval op Israëlisch grondgebied uit de geschiedenis uit te voeren.”

In een interview met ABC News zei Netanyahu maandagavond dat hij de uitschakeling van de Iraanse Opperste Leider Khamenei niet uitsluit. “Het zou het conflict niet doen escaleren, het zou het beëindigen”, beweerde hij.