◆アウストロモラ・アンゲロフェリ (絶滅) Austromola angerhoferi Gregorová, Schultz, Harzhauser & Krohex Gregorová, Schultz, Harzhauser, Kroh & Ćorić 2009 *2009『A Giant Early Miocene Sunfish from the North Alpine Foreland Basin, Austria and Its Implication for Molid Phylogeny:Růžena Gregorová, Ortwin Schultz, Mathias Harzhauser Andreas Kroh & Stjepan Ćorić』。
Genus Eomola♀ TYLER & BANNIKOV 1992 エオモラ属 (絶滅)
"ムカシマンボウ"。
◆エオモラ・ビマキシルラリア (絶滅) Eomola bimaxillaria Tyler & Bannikov 1992 *1992『New Genus of Primitive Ocean Sunfish with Separate Premaxillae from the Eocene of South-West Russia [Molidae, Tetraodontiformes]:James Chase Tyler & Alexandre Fedorovich Bannikov』。
Genus Masturus♂ GILL 1884 ヤリマンボウ属
舵鰭が後方に突出。
◆ヤリマンボウ Masturus lanceolatus (Liénard 1840)
syn.Masturus oxyuropterus (Bleeker 1873) Mola lanceolata (Liénard 1840) Hardenberg 1939 Orthagoriscus lanceolatus Liénard 1840 Orthagoriscus oxyuropterus Bleeker 1873
※模式種、但し先に記載された Orthagoriscus lanceolatus Liénard 1840 に統合。 *1870『Catalogue of the Physostomi, Containing the Families Gymnotidae, Symbranchidae, Muraenidae, Pegasidae and of the Lophobranchii, Plectognathi, Dipnoi, Ganoidei, Chondropterygii, Cyclostomata and Leptocardii in the British Museum:Albert Karl Ludwig Gotthilf Günther』。 *1922-1925『A List of the Fishes of Hawaii, with Notes and Descriptions of New Species 1922:David Starr Jordan & Eric Knight Jordan』。 *1939『Some New or Rare Fishes of the Indo-Australian Archipelago 7:Johann Dietrich Franz Hardenberg』。 *2011『Poissons de Mer de l'Ouest Africain Tropical IRD Éditions:Bernard Séret & Pierre Opic』。 *2016『奄美大島から得られたマンボウ科の稀種ヤリマンボウ Masturus lanceolatus:小枝圭太/興克樹/本村浩之』。 *2017『鹿児島県産ヤリマンボウ Masturus lanceolatus 若魚の外部形態:澤井悦郎/山田守彦』。 *2017『鹿児島県産ヤリマンボウ Masturus lanceolatus 若魚の成熟度および食性に関する若干の知見:澤井悦郎/山田守彦』。 *2018『黒潮あたる鹿児島の海、内之浦漁港に水揚げされる魚たち:小枝圭太/畑晴陵/山田守彦/本村浩之』。 *2019『A New Record of a Rare Species Masturus lanceolatus, Point-Tail Sun-Fish from Chennai Coastal Waters, India:Chelliah Babu, Krishnan Silambarasan, Antony P.Anrose & Lakshmana Perumal Ramalingam』。 *2019『Field Identification Guide to the Living Marine Resources of Myanmar:Peter Nick Psomadakis, Htun Thein, Barry C.Russell & Mya Than Tun』。 *2020『First Record of a Stranded Specimen of the Sharp-Tail mola, Masturus lanceolatus [Actinopterygii, Tetraodontiformes, Molidae], from the Central Coast of Peru:Andrey Moreno-Méndez, Sarita Campos-Leon & Philippe Béarez』。 *2021『現代および明治時代の石川県で確認されたヤリマンボウとマンボウ属魚類の記録:澤井悦郎』。 *2021『志摩マリンランドにおけるヤリマンボウの希少な飼育記録:澤井悦郎/杉山弘樹』。 *2022『ヤリマンボウの形態異常個体、短縮した臀鰭の記録と水中ロボットによる臀鰭の形態が遊泳に及ぼす影響の検討:澤井悦郎/石井陽凪/近藤美友/近藤敏康』。 *2022『日本近海で初めて撮影されたイカ類との相互作用を示す生きたヤリマンボウ幼魚の記録:澤井悦郎/峯水亮』。 *2024『ヤリマンボウにおける京都府からの確かな記録と伊豆諸島北部海域産個体でみられた舵鰭突出部の個体変異:澤井悦郎』。 *2024『写真に基づく佐賀県からのヤリマンボウの確かな記録:澤井悦郎』。 *2025『周防灘初記録のヤリマンボウ:澤井悦郎』。 *2025『写真に基づく香川県初記録のヤリマンボウ:澤井悦郎』。
汽水域進入性。
◆ウシマンボウ Mola alexandrini (Ranzani 1839)
syn.Mola mola 'Group A' Yoshita, Sagara, Nishibori, Kuniyoshi, Umino, Sakai, Hashimoto & Gushima 2005 Mola ramsayi (Giglioli 1883) ゴウシュウマンボウ Mola ramsayi Whitley 1931 non Ranzani 1839 Mola ramsayi 'Atlantic Group' Bass, Dewar, Thys, Streelman & Karl 2005 Mola sp. 'A' Sawai, Yamanoue, Sakai & Hashimoto 2009 Mola sp. 'group A' Yoshita, Yamanoue, Sagara, Nishibori, Kuniyoshi, Umino, Sakai, Hashimoto & Gushima 2009 Mola 'Group A' Nyegaard, Sawai, Gemmell, Gillum, Loneragan, Yamanoue & Stewart 2017 Orthagoriscus alessandrini Steenstrup & Lütken 1898 Orthagoriscus alexandrinii Steenstrup & Lütken 1898 Orthagoriscus eurypterus Philippi 1893 Orthragoriscus alexandrini Ranzani 1839 Orthragoriscus eurypterus (Philippi 1893) Orthragoriscus ramsayi Giglioli 1883 Ozodura alessandrinii Steenstrup & Lütken 1898 Pseudomola lassarati Cadenat 1959 *1832『Das Thierreich, Geordnet Nach Seiner Organisation, als Grundlage der Naturgeschichte der Thiere und Als Einleitung in die Vergleichende Anatomie 2:Georges Léopold Chrétien Frédéric Dagobert Cuvier & Friedrich Siegmund Voight』。 *1838-1839『A Report on the Fishes of Massachusetts 1839:David Humphreys Storer』。 *1839『Reports on the Fishes, Reptiles and Birds of Massachusetts:David Humphreys Storer』。 *1893『Abbildung und Beschreibung Einiger Chilenischer Fische:Rodulfo Amando Philippi』。 *2016『マンボウ属魚類の分類形質として有効な鱗の部位の探索:澤井悦郎』。 *2016『鹿児島大学総合研究博物館に保存されていたマンボウ属魚類標本の形態的種同定:澤井悦郎』。 *2017『日本海から2例目富山県初記録のウシマンボウ:澤井悦郎/山野上祐介/木村知晴/稲村修』。 *2019『Field Identification Guide to the Living Marine Resources of Myanmar:Peter Nick Psomadakis, Htun Thein, Barry C.Russell & Mya Than Tun』。 *2019『New Zealand Fishes, a Field Guide to Common Species Caught by Bottom, Mid-Water and Surface Fishing:Peter J.McMillan, Malcolm P.Francis, G.D.James, L.J.Paul, P.Marriott, E.J.Mackay, B.A.Wood, D.W.Stevens, L.H.Griggs, S.J.Baird, C.D.Roberts, A.L.Stewart & C.D.Struthers』。 *2020『写真に基づく北海道2例目および北限更新記録のウシマンボウ:澤井悦郎/田村佑輔/桜井泰憲』。 *2021『The Heaviest Bony Fish in the World, a 2744 Kg Giant Sun-Fish Mola alexandrini (Ranzani 1839) from the North Atlantic.:Josá Nuno Gomes-Pereira, Christopher Kim Pham, Joana Miodonski & Marco Antonio Jiménez-Santos』。 *2021『写真に基づく福井県初記録のウシマンボウ:澤井悦郎』。 *2021『写真に基づく三重県初記録のウシマンボウおよびマンボウ属の新たな分類形質:澤井悦郎』。 *2022『日本国内で初めて確認されたウシマンボウの座礁記録:澤井悦郎/山田和彦』。 *2022『北海道3例目および青森県初記録のウシマンボウ:澤井悦郎/石黒智大』。 *2023『An Over-Looked Finding of Mola alexandrini (Ranzani 1839) in the Adriatic Sea:Gianni Insacco, Gildo Gavanelli, Bruno Zava & Maria Corsini-Foka』。 *2023『久米島と渡名喜島沖の水中で撮影されたウシマンボウの記録:澤井悦郎/川本剛志/吉田健太朗』。 *2023『新潟県初記録および日本海で初めての打ち上げ記録となるウシマンボウ:澤井悦郎』。 *2024『マンボウ属の掃除魚の再検討・静岡県大瀬崎で確認された新しい掃除魚:澤井悦郎/相原岳弘』。 *2024『三重県沖で新たに漁獲されたウシマンボウとそのマスメディア報道について:澤井悦郎』。 *2024『小笠原諸島から得られた日本最小記録を更新するウシマンボウ:澤井悦郎』。
"Bump-Head Sun-Fish"。成長すると額・下顎下胸部が前方に強く突出する。舵鰭辺縁は波打たない。 Orthagoriscus eurypterus=Orthragoriscus alexandrini
◆モラ・ケロノプシス (絶滅) Mola chelonopsis (van Beneden 1883 emend. Leriche 1908)
syn.Orthagoriscus chelonopsis van Beneden 1883 emend. Leriche 1908 *1883『Sur Quelques Formes Nouvelles des Terrains Tertiaires du Pays:Pierre-Joseph van Beneden』。 *1908『Revision de la Faune Ichthyologique des Terrains Néogènes du Bassin du Rhône 1907:Maurice Leriche』。
◆ Mola commersoni (Rafinesque 1810)
syn.Orthragus commersoni Rafinesque 1810 *1810『Caratteri di Alcuni Nuovi Generi e Nuove Specie di Animali e Piante della Sicilia, Con Varie Osservazioni Sopra i Medesimi:Constantine Samuel Rafinesque』。
◆ Mola hispida (Cvier 1817)
syn.Orthagoriscus hispidus Cvier 1817 non Bloch post Schneider 1801 *1817『Le Règne Animal Distribué d'Après son Organisation Pour Servir de Base à l'Histoire Naturelle des Animaux et d'Introduction à l'Anatomie Comparée 2, les Reptiles, les Poissons, les Mollusques et les Annélides:Georges Léopold Chrétien Frédéric Dagobert Cuvier』。
◆モラ・ラタニカ (絶滅) Mola lathanica (Gagnaison & Bouilly 2009)
syn.Orthagoriscus lathanicus Gagnaison & Bouilly 2009 ※=Orthagoriscus (Mola) lathanicus Gagnaison & Bouilly 2009。 *2009『Le Premier Poisson-Lune Fossile dans les Faluns Miocenes de Channay-sur-Lathan, Indre-et-Loire, France, Orthagoriscus (Mola) lathanicus nov.sp.:Cyril Gagnaison & Patrick Bouilly』。
◆マンボウ Mola mola (von Linné 1758)
syn.Acanthosoma carinatum (Mitchill 1828) de Kay 1842 Aledon capensis de Castelnau 1861 Aledon storeri de Castelnau 1861 Cephalus brevis Shaw 1804 Cephalus molus (von Linné 1758) Risso 1810 Cephalus ortagoriscus Risso 1826 Cephalus pallasianus Shaw 1804 Diodon carinatus Mitchill 1828 Diodon molus (von Linné 1758) Pallas 1774 Diodon nummularis Walbaum 1792 Diplanchias molus (von Linné 1758) Rafinesque 1810 Diplanchias nasus Rafinesque 1810
le Diodon Mole de la Cépède 1799
le Tétrodon Lune de la Cépède 1798 Mola aculeata Koelreuter 1766
※模式種、但し先に記載された Tetraodon molus von Linné 1758 に統合。 Mola aspera Nardo 1827 Mola hispida Nardo 1827 Mola rotunda Cuvier 1797 Molacanthus nummularis (Walbaum 1792) Jordan & Gilbert 1882 Molacanthus pallasii Swainson 1839 Orthagoriscus analis Ayres 1859 Orthagoriscus lunus (Rafinesque 1810) Philippi 1893 Orthagoriscus molus Williams 1893 Orthagoriscus spinosus (Cuvier & Voight 1832) Richardson 1845 Orthragoriscus analis Ayres 1859 Orthragoriscus blochii Ranzani 1839 Orthragoriscus elegans Ranzani 1839 Orthragoriscus fasciatus Bloch post Schneider 1801 Orthragoriscus ghini Ranzani 1839 Orthragoriscus hispidus Bloch post Schneider 1801 non Cvier 1817 Orthragoriscus lunaris Gronow ex Gray 1854 Orthragoriscus molus (von Linné 1758) Bloch post Schneider 1801 Orthragoriscus redi Ranzani 1839 Orthragoriscus retzii Ranzani 1839 Orthragoriscus rondeletti Ranzani 1839 Orthragoriscus spinosus Cuvier & Voight 1832 ※=Pleuronectes spinosus Bloch post Schneider 1801? Orthragus lunus Rafinesque 1810 Ozodura orsini Ranzani 1839 Pallasia hispida (Bloch post Schneider 1801) Pedalion gigas Guilding 1838 Tetraodon molus von Linné 1758 non Pallas 1774 Tetrodon molus (von Linné 1758) von Linné 1766 Trematopsis willugbei Ranzani 1839 Tympanomium planci Ranzani 1839 *1758『Regnum Animale 4, Pisces in Systema Naturæ per Regna Tria Naturæ 1 of 10°:Carl von Linné』。 *1766『Regnum Animale 3, Amphibia Nantes in Systema Naturæ per Regna Tria Naturæ 1 of 12°:Carl von Linné』。 *1768『Ichthyologia Massiliensis, Sistens Piscium Descriptiones Eorumque Apud Incolas Nomina, Accedunt Spolia Maris Adriatici:Morten Thrane Brünnich』。 *1776『British Zoology 3:Thomas Pennant』。 *1767-1774『Quibus Novae Imprimis et Obscurae Animalium Species Iconibus, Descriptionibus Atque Commentariis Illustrantur 8 1770 in Spicilegia Zoologica 1:Peter Simon Pallas』。 *1785『Naturgeschichte der Ausländischen Fische 2-2-1:Marcus Elieser Bloch』。 *1786-1787『Ichtyologie, ou, Histoire Naturelle, Générale et Particulieère des Poissons, avec des Figures Enluminées, Dessinées d'Après Nature 4 1787:Marcus Elieser Bloch』。 *1788『Tableau Encyclopédique et Méthodique des Trois Regnes de la Nature, Ichthyologie:Pierre Joseph Bonnaterre』。 *1785-1795『TitelKupfer zu Dr. Bloch's Fischwerck 2:Marcus Elieser Bloch』。 *1798『Histoire Naturelle des Poissons 1:Bernard Germain Étienne de Laville-sur-Illon Comte de la Cépède』。 *1799『Histoire Naturelle 63, des Poissons 3:Bernard Germain Étienne de Laville-sur-Illon Comte de la Cépède』。 *1800『Histoire Naturelle des Poissons 2:Bernard Germain Étienne de Laville-sur-Illon Comte de la Cépède』。 *1801『Histoire Naturelle des Poissons 3:Bernard Germain Étienne de Laville-sur-Illon Comte de la Cépède』。 *1801『Systema Ichthyologiae Iconibus cx Illustratum:Marcus Elieser Bloch after Johann Gottlob Schneider』。 *1804『General Zoology or Systematic Natural History 5, Pisces 2:George Shaw』。 *1804『Tableau Méthodique des Poissons in Nouveau Dictionnaire d'Histoire Naturelle, Appliquée aux Arts, Principalement à l'Agriculture et à l'Economie Rurale et Domestique 24:Pierre André la Treille』。 *1810『Caratteri di Alcuni Nuovi Generi e Nuove Specie di Animali e Piante della Sicilia, Con Varie Osservazioni Sopra i Medesimi:Constantine Samuel Rafinesque』。 *1810『Ichthyologie de Nice, ou Histoire Naturelle des Poissons du Departement des Alpes Maritimes:Antoine Risso』。 *1810『Indice d'Ittiologia Siciliana Ossia Catalogo Metodico dei Nomi Latini, Italiani e Siciliani dei Pesci, che si Rinvengono in Sicilia Disposti Secondo un Metodo Naturale Eseguito da un Appendice che Contiene la Descrizione di Alcuni Nuovi Pesci Siciliani, Illustrato da due Piance:Constantine Samuel Rafinesque』。 *1814『Report on the Fishes of New-York, in Part of Samuel L.Mitchill M.D. Professor of Natural History &c.:Samuel Latham Mitchill』。 *1815『The Fishes of New-York, Described and Arranged:Samuel Latham Mitchill』。 *1817『Le Règne Animal Distribué d'Après son Organisation Pour Servir de Base à l'Histoire Naturelle des Animaux et d'Introduction à l'Anatomie Comparée 2, les Reptiles, les Poissons, les Mollusques et les Annélides:Georges Léopold Chrétien Frédéric Dagobert Cuvier』。 *1826『Histoire Naturelle des Poissons de la Méditerranée qui Fréquentent les Cotes des Alpes Maritimes, et qui Vivent Dans le Golfe de Nice in Histoire Naturelle des Principales Productions de l'Europe Méridionale, et Particulierement de Celles des Environs de Nice et des Alpes Maritimes 3:Antoine Risso』。 *1832『Das Thierreich, Geordnet Nach Seiner Organisation, als Grundlage der Naturgeschichte der Thiere und Als Einleitung in die Vergleichende Anatomie 2:Georges Léopold Chrétien Frédéric Dagobert Cuvier & Friedrich Siegmund Voight』。 *1842『Fishes in Natural History of New York 1:James Ellsworth de Kay』。 *1842『Fishes in Natural History of New York 1 Plates:James Ellsworth de Kay』。 *1842『Pisces by Coenraad Jacob Temminck & Hermann Schlegel in Fauna Japonica, Sive Descriptio Animalium, quas in Itinere per Japoniam, Jussu et Auspiciis Superiorum, qui Summum in India Batavia Imperium Tenent Suscepto, Annis 1823-1830 Collegit, Notis Observationibus et Adumbrationibus Illustrabit 4:Philipp Franz Balthazar von Siebold』。 *1843-1845『Ichthyology 1+2+3 1844-1845 in the Zoology of the Voyage of the H.M.S. Sulphur, under the Command of Captain Sir Edward Belcher R.N., C.B., F.R.G.S., etc, During the Years 1836-42:John Richardson』。 *1846『A Synopsis of the Fishes of North America 1845:David Humphreys Storer』。 *1846『Report on the Ichthyology of the Seas of China and Japan 1845:John Richardson』。 *1848『Naturgeschichte des Thierreichs für Hühere Schulen:Johannes Gistel』。 *1850『Pisces by Coenraad Jacob Temminck & Hermann Schlegel in Fauna Japonica, Sive Descriptio Animalium, quas in Itinere per Japoniam, Jussu et Auspiciis Superiorum, qui Summum in India Batavia Imperium Tenent Suscepto, Annis 1823-1830 Collegit, Notis Observationibus et Adumbrationibus Illustrabit 2:Philipp Franz Balthazar von Siebold』。 *1854『Catalogue of Fish Collected and Described by Laurence Theodor Gronow, now in the British Museum:John Edward Gray』。 *1870『Catalogue of the Physostomi, Containing the Families Gymnotidae, Symbranchidae, Muraenidae, Pegasidae and of the Lophobranchii, Plectognathi, Dipnoi, Ganoidei, Chondropterygii, Cyclostomata and Leptocardii in the British Museum:Albert Karl Ludwig Gotthilf Günther』。 *1882『Notes on the Fishes of the Pacific Coast of the United States 1881:David Starr Jordan & Charles Henry Gilbert』。 *1882『Synopsis of the Fishes of North America:David Starr Jordan & Charles Henry Gilbert』。 *1893『Abbildung und Beschreibung Einiger Chilenischer Fische:Rodulfo Amando Philippi』。 *1895『A History Scandinavian Fishes 2° 2:Bengt Fredrik Fries, Carl Ulrik Ekström & Carl Jacob Sundevall』。 *1896『A Check-List of the Fishes and Fish-Like Vertebrates of North and Middle America 1895:David Starr Jordan & Barton Warren Evermann』。 *1896『The Fishes of Sinaloa 1895:David Starr Jordan』。 *1898『The Fishes of North and Middle America 2, a Descriptive Catalogue of the Species of Fish-Like Vertebrates Found in the Waters of North America, North of the Isthmus of Panama:David Starr Jordan & Barton Warren Evermann』。 *1900『The Fishes of North and Middle America 4, a Descriptive Catalogue of the Species of Fish-Like Vertebrates Found in the Waters of North America, North of the Isthmus of Panama:David Starr Jordan & Barton Warren Evermann』。 *1902『A Review of the Gymnodont Fishes of Japan:David Starr Jordan & John Otterbein Snyder』。 *1913『A Catalogue of the Fishes of Japan:David Starr Jordan, Shigeho Tanaka & John Otterbein Snyder』。 *1922-1925『A List of the Fishes of Hawaii, with Notes and Descriptions of New Species 1922:David Starr Jordan & Eric Knight Jordan』。 *2011『Poissons de Mer de l'Ouest Africain Tropical IRD Éditions:Bernard Séret & Pierre Opic』。 *2016『マンボウ属魚類の分類形質として有効な鱗の部位の探索:澤井悦郎』。 *2016『鹿児島大学総合研究博物館に保存されていたマンボウ属魚類標本の形態的種同定:澤井悦郎』。 *2018『黒潮あたる鹿児島の海、内之浦漁港に水揚げされる魚たち:小枝圭太/畑晴陵/山田守彦/本村浩之』。 *2019『Field Identification Guide to the Living Marine Resources of Myanmar:Peter Nick Psomadakis, Htun Thein, Barry C.Russell & Mya Than Tun』。 *2020『Recent Captures of the Ocean Sun-Fish Mola mola [Molidae] from the Aegean Sea, Turkey by Okan Akyol & Zafer Tosunoğlu in New Records of Rare Species in the Mediterranean Sea May 2020:Vasilis Gerovasileiou, Okan Akyol, Zinah Alhosne, Reem Alshikh Rasheed, Eylül Ataç, Giambatista Bello, Ilija Ćetković, Maria Corsini-Foka, Fabio Crocetta, Francesco Denitto, Paolo Guidetti, Benal Gül, Gianni Insacco, Carlos Jimenez, Cataldo Licchelli, Lovrenc Lipej, Andrea Lombardo, Emanuele Mancini, Giuliana Marletta, Nikolas Michailidis, Ana peśić, Dimitris Poursanidis, Wahid Refes, Hamza Sahraoui, Ioannis Thasitis, Francesco Tiralongo, Zafer Tosunoğlu, Domen Trkov, Angleo Vazzana & Bruno Zava』。 *2020『The Marine Ichthyo-Fauna of Lebanon, an Annotated Check-List, History, Biogeography and Conservation Status:Michel Bariche & Ronald Fricke』。 *2021『French Ichthyological Records for 2019:Samuel Paco Iglésias, Michel Bariche, Florent Beau, Lucas Bérenger, Renaud Beucher, Antoine Chabrolle, Jean-Michel Cottalorda, Bertrand Cousin, Amelia Curd, Valentin Danet, Erwan Duhamel, Audrey Duval, Pierre-André Farque, Nicolas Goascoz, Angélique Jadaud, Pascal Larnaud, Mathieu Le Bouter, Yvan le Bras, Sylvain le Bris, Laurent Lombard, Patrick Louisy, Alain Mandine, Lise Mas, Thomas Menut, Luisa Metral, Pierre Poussard, Jean-Claude Quéro, Virginie Raybaud, Julien Pottier Renoult, Thomas Richard, Jérôme Spitz, Quentin Ternon, Pierre Thiriet & Ruben Tournier-Broer』。 *2021『Peixes Teleósteos da Costa Norte do Brasil:Alexandre Pires Marceniuk, Rodrigo Antunes Caires, Alfredo Carvalho-Filho, Matheus Marcos Rotundo, Wagner Cesar Rosa dos Santos & Alex Garcia Cavalleiro de Macedo Klautau』。 *2023『国立科学博物館上野本館に展示されているマンボウ属大型剥製の再同定:澤井悦郎』。 *2024『マンボウ属の掃除魚の再検討・静岡県大瀬崎で確認された新しい掃除魚:澤井悦郎/相原岳弘』。 *2024『写真に基づく中ノ島-隠岐諸島から得られたマンボウの確かな記録:澤井悦郎/大池明』。 *2024『写真に基づく岡山県笠岡諸島北木島から得られたマンボウの確かな記録:澤井悦郎』。 *2024『島根県隠岐諸島中ノ島からのマンボウの追加記録:澤井悦郎/大池明』。 *2024『静岡県大瀬崎で観察されたマンボウとシラコダイの掃除共生:澤井悦郎/相原岳弘』。 *2025『小笠原諸島沖の水中で撮影されたマンボウの確かな記録:澤井悦郎』。
"Great Head-Fish"。"Head-Fish"。"Mola"。"Ocean Sun-Fish"。"Pallasian Sun-Fish"。"Short Diodon"。"Short Head-Fish"。"Short-Headed Fish"。"Short Sun-Fish"。"Short Tetraodon"。"Small Globe-Fish"。舵鰭辺縁は波打つ。食中毒記録。ラセペードが本種として提示したもの(図)はクサビフグ。フォン・ウリクトの図・本種とされるものはカクレマンボウである。 Orthagoriscus lunus=Tetraodon molus Pedalion gigas=Tetraodon molus
◆モラ・ピレアタ (絶滅) Mola pileata (van Beneden 1881)
syn.Orthagoriscus pileatus (van Beneden 1881) Weems 1985 Orthagoriscus sp. Leriche 1908 Pagrus pileatus van Beneden 1881 Pagrus torus van Beneden 1881 *1881『Sur un Poisson Fossile Nouveau des Environs de Bruxelles, et sur Certains Corps Enigmatiques du Crag d'Anvers:Pierre-Joseph van Beneden』。 *1908『Revision de la Faune Ichthyologique des Terrains Néogènes du Bassin du Rhône 1907:Maurice Leriche』。 *1985『Miocene and Pliocene Molidae [Ranzania, Mola] from Maryland, Virginia and North Carolina [Pisces, Tetraodontiformes]:Robert Edwin Weems』。
ルリッシュはベネデンの2つの化石をマンボウであろうと結論づけ、但し命名はない。
◆カクレマンボウ Mola tecta Nyegaard, Sawai, Gemmell, Gillum, Loneragan, Yamanoue & Stewart 2017 *1892『A History Scandinavian Fishes 2° 1 Plates:Wilhelm von Wright』。
"Hood-Winker Sun-Fish"。眼球直上に明瞭な隆起線。舵鰭は二分割され軽く欠刻。フォン・ウリクトの図・マンボウとされたものこそ本種。
Genus Ranzania♀ NARDO 1840 クサビフグ属
※+Genus Centaurus♂ KAUP 1855 (Type species : Ostracion boops Richardson 1845)。
※← [Sub-Family Ranzaniinae JORDAN & EVERMANN 1898]。
背鰭・臀鰭の基底が短く胸鰭が伸張。
◆ランザニア・グラハミ (絶滅) Ranzania grahami Weems 1985 *1985『Miocene and Pliocene Molidae [Ranzania, Mola] from Maryland, Virginia and North Carolina [Pisces, Tetraodontiformes]:Robert Edwin Weems』。
◆クサビフグ Ranzania laevis (Pennant 1776)
syn.Centaurus boops (Richardson 1848) Cephalus cocherani Traill 1832 Cephalus elongatus Risso 1826 Cephalus oblongus Shaw 1804 Cephalus varius Shaw 1804 Diodon dimidiatus Walbaum 1792 Mola planci Nardo 1827 Orthagoriscus oblongus (Rafinesque 1810) Richardson 1845 Orthragoriscus battarae Ranzani 1839 Orthragoriscus oblongus Bloch post Schneider 1801 Orthragoriscus solaris Gronow ex Gray 1854 Orthragoriscus truncatus (Retzius 1785) Orthragus oblongus Rafinesque 1810 Ostracion boops Richardson 1848 Ostracion laevis Pennant 1776 Ranzania makua Jenkins 1896 Ranzania truncata (Retzius 1785) Tetraodon molus var.truncatus (Retzius 1785) Rafinesque 1810 Ranzania typa Nardo 1840
※模式種、但し先に記載された Ostracion laevis Pennant 1776 に統合。 Tetraodon truncatus (Retzius 1785) Tetrodon truncatus Retzius 1785 *1776『British Zoology 3:Thomas Pennant』。 *1801『Icones cx Systema Ichthyologiae M.E.Blochii Illustrantes, Atlas of Systema Ichthyologiae Iconibus cx Illustratum:Marcus Elieser Bloch after Johann Gottlob Schneider』。 *1801『Systema Ichthyologiae Iconibus cx Illustratum:Marcus Elieser Bloch after Johann Gottlob Schneider』。 *1804『General Zoology or Systematic Natural History 5, Pisces 2:George Shaw』。 *1810『Caratteri di Alcuni Nuovi Generi e Nuove Specie di Animali e Piante della Sicilia, Con Varie Osservazioni Sopra i Medesimi:Constantine Samuel Rafinesque』。 *1810『Indice d'Ittiologia Siciliana Ossia Catalogo Metodico dei Nomi Latini, Italiani e Siciliani dei Pesci, che si Rinvengono in Sicilia Disposti Secondo un Metodo Naturale Eseguito da un Appendice che Contiene la Descrizione di Alcuni Nuovi Pesci Siciliani, Illustrato da due Piance:Constantine Samuel Rafinesque』。 *1817『Le Règne Animal Distribué d'Après son Organisation Pour Servir de Base à l'Histoire Naturelle des Animaux et d'Introduction à l'Anatomie Comparée 2, les Reptiles, les Poissons, les Mollusques et les Annélides:Georges Léopold Chrétien Frédéric Dagobert Cuvier』。 *1826『Histoire Naturelle des Poissons de la Méditerranée qui Fréquentent les Cotes des Alpes Maritimes, et qui Vivent Dans le Golfe de Nice in Histoire Naturelle des Principales Productions de l'Europe Méridionale, et Particulierement de Celles des Environs de Nice et des Alpes Maritimes 3:Antoine Risso』。 *1832『Das Thierreich, Geordnet Nach Seiner Organisation, als Grundlage der Naturgeschichte der Thiere und Als Einleitung in die Vergleichende Anatomie 2:Georges Léopold Chrétien Frédéric Dagobert Cuvier & Friedrich Siegmund Voight』。 *1846『Report on the Ichthyology of the Seas of China and Japan 1845:John Richardson』。 *1844-1848『Ichthyology of the Voyage of H.M.S. Erebus & Terror, Under the Command of Captain Sir James Clark Ross, R.N., F.R.S.:John Richardson』。 *1844-1875『Fishes 1844-1848 by John Richardson in the Zoology of the Voyage of the H.M.S. Erebus & Terror, Under the Command of Captain Sir James Clark Ross R.N., F.R.S. During the Years 1839-1843, by Authority of the Lords Commissioners of the Adminality Edited by John Richardson and John Edward Gray 2, Reptiles, Fishes Crustacea Insects, Mollusca:Edward Wesley Janson』。 *1848『Naturgeschichte des Thierreichs für Hühere Schulen:Johannes Gistel』。 *1854『Catalogue of Fish Collected and Described by Laurence Theodor Gronow, now in the British Museum:John Edward Gray』。 *1870『Catalogue of the Physostomi, Containing the Families Gymnotidae, Symbranchidae, Muraenidae, Pegasidae and of the Lophobranchii, Plectognathi, Dipnoi, Ganoidei, Chondropterygii, Cyclostomata and Leptocardii in the British Museum:Albert Karl Ludwig Gotthilf Günther』。 *1896『A Check-List of the Fishes and Fish-Like Vertebrates of North and Middle America 1895:David Starr Jordan & Barton Warren Evermann』。 *1896『Description of a New Species of Ranzania from the Hawaiian Islands 1895:Oliver Peebles Jenkins』。 *1898『The Fishes of North and Middle America 2, a Descriptive Catalogue of the Species of Fish-Like Vertebrates Found in the Waters of North America, North of the Isthmus of Panama:David Starr Jordan & Barton Warren Evermann』。 *1900『The Fishes of North and Middle America 4, a Descriptive Catalogue of the Species of Fish-Like Vertebrates Found in the Waters of North America, North of the Isthmus of Panama:David Starr Jordan & Barton Warren Evermann』。 *1902『A Review of the Gymnodont Fishes of Japan:David Starr Jordan & John Otterbein Snyder』。 *1904『Report on Collections of Fishes Made in the Hawaiian Islands, with Descriptions of New Species 1902:Oliver Peebles Jenkins』。 *1906『The Fishes of Samoa, Description of the Species Found in the Archipelago, with a Provisional Check-List of the Fishes of Oceania 1905:David Starr Jordan & Alvin Seale』。 *1913『A Catalogue of the Fishes of Japan:David Starr Jordan, Shigeho Tanaka & John Otterbein Snyder』。 *1922-1925『A List of the Fishes of Hawaii, with Notes and Descriptions of New Species 1922:David Starr Jordan & Eric Knight Jordan』。 *1936『Studies in Ichthyology 7 1933:Gilbert Percy Whitley』。 *2011『Poissons de Mer de l'Ouest Africain Tropical IRD Éditions:Bernard Séret & Pierre Opic』。 *2017『鹿児島県産クサビフグ Ranzania laevis 若魚の形態に関する若干の知見:澤井悦郎/山田守彦』。 *2019『Field Identification Guide to the Living Marine Resources of Myanmar:Peter Nick Psomadakis, Htun Thein, Barry C.Russell & Mya Than Tun』。
"Oblong Sun-Fish"。"Variegated Sun-Fish"。
◆ランザニア・オガイイ (絶滅) Ranzania ogaii Uyeno & Sakamoto 1994 *1994『Ranzania ogaii, a New Miocene Slender Mola from Saitama, Japan [Pisces, Tetraodontiformes]:Teruya Uyeno & Kazuo Sakamoto』。
埼玉県産。
◆ランザニア・テンネヨラ (絶滅) Ranzania tenneyora Weems 1985 *1985『Miocene and Pliocene Molidae [Ranzania, Mola] from Maryland, Virginia and North Carolina [Pisces, Tetraodontiformes]:Robert Edwin Weems』。
◆ランザニア・ザッパイ (絶滅) Ranzania zappai Carnevale 2007 *2007『Fossil Fishes from the Serravallian, Middle Miocene of Torricella Peligna, Italy 2005:Giorgio Carnevale』。
◆ Triurus bougainvillianus de la Cépède 1800
syn.le Triure Bougainvillien de la Cépède 1799 Pomatias bougainvillianus (de la Cépède 1800) Triurus commersonii Shaw 1803 *1799『Histoire Naturelle 64, des Poissons 4:Bernard Germain Étienne de Laville-sur-Illon Comte de la Cépède』。 *1800『Histoire Naturelle des Poissons 2:Bernard Germain Étienne de Laville-sur-Illon Comte de la Cépède』。 *1801『Histoire Naturelle des Poissons 3:Bernard Germain Étienne de Laville-sur-Illon Comte de la Cépède』。 *1801『Systema Ichthyologiae Iconibus cx Illustratum:Marcus Elieser Bloch after Johann Gottlob Schneider』。 *1803『General Zoology or Systematic Natural History 4, Pisces 1:George Shaw』。
"Commersonian Triple-Tail"。ブロック及びシュナイダーの記述は章立てなく、補足部分中の指摘「P. 486 Poft Genus 104 accedat Genus novum Pomatias, i.e. operculo claufilis, ex Commerfoni Commentariis defcriptus fub nomine Triure Bougaiiwillien a Gallo LaCepede II 201.」。位置不明種。