„Van een sollicitant op een reformatorische scholengemeenschap werd gevraagd of hij de Drie Formulieren van Enigheid wilde ondertekenen. Zijn verbaasde reactie was: „Uit hoeveel pagina’s bestaan die formulieren? Stuurt u ze anders maar toe, dan zal ik ze thuis lezen en ondertekenen.” Hij dacht dus blijkbaar, dat het formulieren waren, van welk soort dan ook. Betrokkene is begrijpelijk niet benoemd.

Advertentie

U kent de uitdrukking Drie Formulieren van Enigheid vast beter en weet wat er mee bedoeld wordt. Het zijn onze drie belijdenisgeschriften: uit 1561 de Nederlandse Geloofsbelijdenis (NGB), de Heidelbergse Catechismus (HC) uit 1563 en als derde de Dordtse Leerregels (DL) uit 1618/19.

Een andere vraag is, of u ze met uw hoofd kent. Nog dieper gaat de vraag of u ze met uw hárt na spreekt. Uiteindelijk gaat het immers wezenlijk daarom.

Bij het woord formulier denken we al gauw aan een belastingformulier of iets dergelijks. Maar het oude Nederlandse woord vinden we bij voorbeeld terug in de inleiding boven Lukas 11 van onze Statenvertalers, nader uitgelegd in kanttekening (nr. 1). Leest u het maar na. Er wordt mee bedoeld een voorbeeld, een leiddraad, iets wat vast ligt.

Dan het woord enigheid. Dat is nu in plaats van drielettergrepen tweelettergrepig geworden. Dan herkent u het direct. Dus het betekent gewoon eenheid, eensgezindheid, overeenstemming van gevoelen. De uitdrukking Drie Formulieren van Enigheid houdt dus in: dat er wat vastgelegd is en dat die vastlegging een eenheid vormt.

Wat is er dan door onze vaderen vastgelegd? En waarin vormen deze drie dan een eenheid? Dat voelt u wel aan: de eenheid vormt het eerbiedig na spreken van de woorden Gods. Ons godzalig voorgeslacht wil niets anders dan luisteren naar wat de Heere spreekt in Zijn onfeilbaar Woord.

Hoe verschillend de drie belijdenisgeschriften ook zijn, door hun tijd en omstandigheden van ontstaan, maar hierin zijn ze hartelijk één. Hierin blijkt duidelijk de gemeenschap de heiligen. In de onvoorwaardelijke gehoorzaamheid aan de Schriften. De kerk der eeuwen vormt een eenheid in de Schriften.

Door het getuigenis van de Heilige Geest (NGB, art. 5, midden) wordt door de eeuwen heen deze eenheid met het hart ervaren en met de mond beleden. Wanneer dus lasterlijk gezegd wordt dat onze belijdenisgeschriften „een Bijbel bij de Bijbel” vormen, dan getuigt dit van laakbare onkunde.

In het verschillende karakter van de drie belijdenisgeschriften komt door Gods wijsheid en leiding met de kerk der vaderen ook zo mooi deze geestelijk en praktische eenheid uit.

Advertentie

De NGB is een getuigenis naar buiten in de samenleving die de kerk uitermate vijandig gezind is.

De HC is een bevindelijk geschrift dat zo schriftgetrouw en pastoraal onderwijs geeft in de weg ten leven. De enige troost uit vrije genade. Genade, niet als loze kreet, maar vanuit de doorleving vanaf het prilste begin van de levendmaking.

De DL onderstrepen dit genadekarakter van de door God gewerkte en onderhouden troost. Omdat de weg naar de Zaligmaker zo vanuit de mens verdonkerd was en de kerk door de remonstrantse dwalingen dreigde niet meer te weten, wat nu werkelijk zuivere genade was. Soevereine genade, die de Heere aan niemand schuldig is. De verkiezende genade (hoofdstuk 1) van het welbehagen in Christus (hoofdstuk 2). En hoe dat beleefd wordt (hoofdstuk 3/4). Er is geen belijdenisgeschrift dat zo duidelijk het genadekarakter van de weg naar Jezus ons vanuit de eenheid van de Schriften voorhoudt als de DL.

Kent u de drie formulieren van enigheid zó met uw hart? Zouden we er niet maar aandacht aan even? Het blijkt echt nodig. Want de kerkgeschiedenis leert, dat men van de kerkgeschiedenis niets leert. Onkunde doet zo dwalen… Onbekend maakt zo onbemind. Zonder onze doorleefde belijdenis ontstaat een andere geloofsbeleving. Ook onder ons?”