De overheid waarschuwt voor zogeheten ‘robocalls’ of automatisch gegenereerde telefoonoproepen. Die worden soms door bedrijven ingezet bij acties naar hun klanten toe. Maar oplichters maken er tegenwoordig gretig misbruik van.

“Je wordt dan opgebeld, meestal door een Belgisch gsm-nummer, en gevraagd om een nummer te kiezen om verder te gaan. Ga nooit in op dergelijke berichten. Wat ze ook zeggen over wie ze zijn of namens wie ze je bellen”, klinkt het bij Safeonweb, de overheidsdienst die burgers informeert en adviseert over cybersecurity en grote actuele digitale dreigingen. “Het is een poging om je gegevens te stelen en je vervolgens op te lichten”, klinkt het duidelijk.

Die vorm van oplichting is niet helemaal nieuw, maar geregeld steekt hij weer de kop op. Zoals nu dus. Elke dag krijgen tientallen mensen zo’n telefoontje.

PayPal

De oplichting loopt via een vast scenario. Mensen worden wijsgemaakt dat ze hun bank of een bedrijf als de online betaaldienst Paypal aan de lijn hebben. Ze horen geen echte persoon, maar een automatische boodschap. De stem vraagt of je net een bedrag (meestal rond de 600 euro) hebt overgemaakt via PayPal of dat je onlangs een transactie deed via Visa. Als dat niet het geval is, is er zogezegd een verdachte transactie gebeurd. Ze vragen je om het cijfer 1 in te drukken op je telefoon als je wel een transactie deed en op 2 te drukken indien dat niet zo is.

“Als je één van beide nummers intoetst, krijg je meestal een ‘echte’ persoon aan de lijn die je instructies geeft wat je moet doen om het probleem snel op te lossen”, zegt Safeonweb, dat ook voor de tactiek waarschuwt op zijn website. De oplichters kunnen je bankgegevens vragen, zogezegd in de hoop het bedrag nog te kunnen recupereren. “In realiteit zal de oplichter je een bedrag laten overschrijven op zijn rekening of zich zelfs toegang verschaffen tot je rekening of PayPal-account.”

In een ander scenario lijkt het alsof je een oproep krijgt van een politie- of overheidsdienst die beweert dat er een probleem is met je ID of rijbewijs. Ook dan word je aangemoedigd om op 1 of 2 te drukken om een ‘agent’ aan de lijn te krijgen. De enige bedoeling is je gegevens verkrijgen en misbruiken.

Arrestatiebevel

Of je krijgt een telefoonoproep waarbij een computerstem namens de politie dreigt met een arrestatiebevel omwille van frauduleuze transacties op je bankrekening. In een vooraf opgenomen bericht wordt gevraagd om een toets in te drukken om je zogezegd door te verbinden met de federale politie.” Beetje bij beetje proberen oplichters zo aan persoonlijke gegevens te geraken. Bij veel mensen lukt dat ook, omdat ze zo geschrokken zijn dat de politie hen belt.

Manipulatietechnieken

Deze zomer waarschuwde Febelfin, de federatie van de Belgische financiële sector, al eens voor gelijkaardige oproepen die circuleerden en nog altijd circuleren in naam van Card Stop. Dan waren zogezegd verdachte transacties gedetecteerd op je bankrekening. “In realiteit gaat het om een frauduleuze oproep die niet van Card Stop komt maar van oplichters”, zegt Febelfin. “Via enkele gewiekste manipulatietechnieken vragen de fraudeurs de slachtoffers om een ongebruikelijke handeling uit te voeren, om op die manier toegang te krijgen tot hun persoonlijke gegevens. Die praktijken leiden uiteindelijk vaak tot een geplunderde bankrekening.”

Card Stop zal nooit proactief zelf kaarthouders opbellen om hen op de hoogte te brengen van frauduleuze transacties, luidt het in een reactie.

Doe aangifte

Krijg je een telefoontje van een computerstem, haak dan gewoon in. Dan is het meteen opgelost en hoef je ook niets te vrezen. Bel zeker ook niet terug als daarom gevraagd wordt. De kans is groot dat je dan omgeleid wordt naar een duur buitenlands nummer.

Wie toch in de val is getrapt, kan het best snel contact opnemen met de bank. De banken hebben fraudediensten die permanent beschikbaar zijn, zegt de bankenfederatie. Card Stop is bereikbaar op 078/17.01.70. Doe ook aangifte bij de lokale politie. Kreeg je een verdacht telefoontje? Meld het dan ook aan de FOD Economie via meldpunt.belgie.be.