(cache)Jan Miodek: Nonsensowne wielkie litery - Gazetawroclawska.pl
Jan Miodek: Nonsensowne wielkie litery

Jan Miodek: Nonsensowne wielkie litery

Jan Miodek

Gazeta Wrocławska

Aktualizacja:

Gazeta Wrocławska

Jan Miodek: Nonsensowne wielkie litery
W swoich poczynaniach zawodowych związanych z mówieniem i pisaniem o języku staram się o unikanie krańcowo negatywnych ocen takich czy innych zjawisk. Trudno mi jednak nie nazwać nonsensownym coraz powszechniejszego zwyczaju pisania dużymi literami form, w których ta duża litera jest zupełnie nieuzasadniona.
Jan Miodek: Nonsensowne wielkie litery
Manierę tę upowszechniają przede wszystkim slogany reklamowe, w których pojawiają się ortograficzne "perełki" typu: "W Naszych Sklepach - Codziennie, Zdrowo, Tanio", "Nasza Firma - Pewność, Zaufanie, Bezpieczeństwo". Internet dostarcza kolejnych przykładów: "Gdzie Się Podziały Tamte Prywatki", "Powróćmy Jak Za Dawnych Lat" (to tytuły popularnych piosenek, oczywiście). Nawet znany program telewizyjny "Kropka nad i" przez długie miesiące raczył widzów zapisem "Kropka Nad I", zanim ktoś nie zwrócił uwagi na jego całkowitą bezzasadność.
Manierze nadużywania dużych liter ulegają też ludzie nauki, którzy w swych rozprawach doktorskich czy habilitacyjnych decydują się na konstrukcje w rodzaju "Polsko-Angielski Słownik Terminologii Przedmiotowej" czy "Teoretyczne Podstawy Terminologii".

W wypadku trzech ostatnich przykładów trudno nie dostrzec wpływu angielskich zwyczajów ortograficznych. Autorzy tekstów reklamowych z kolei broniliby się z pewnością chęcią wyróżnienia dużą literą istotnych składników poszczególnych składników, takich jak szybkość, taniość czy niezawodność, ci zaś, którzy zapisali "Kropkę nad i" samymi dużymi literami, argumentowaliby, że to przecież tytuł.

Ale nawet w tytułach czasopism czy programów radiowo-telewizyjnych, w których obowiązują od 8 grudnia 2008 roku same duże litery, wyłącza się z tej reguły spójniki (takie jak i, oraz, więc, albo, lub, czy) i przyimki (nad, pod, w, z, obok, przy, na), a zatem poprawna jest tylko postać "Kropka nad i" (tak jak "Państwo i Prawo", "Wiedza i Życie", "Listy z Teatru", "Literatura na Świecie", "Biblioteka Wiedzy o Prasie", "Typy Broni i Uzbrojenia").

W tytułach utworów literackich i naukowych (książek, rozpraw, artykułów, rozdziałów, wierszy, pieśni, piosenek, filmów, sztuk teatralnych), odezw, deklaracji, ustaw, akcji charytatywnych i porządkowych, operacji wojskowych w dalszym ciągu dużą literą należy zapisać tylko pierwszy wyraz: "Pożegnanie z bronią", "Noce i dnie", "Fizyka ciała stałego", "Polsko-angielski słownik terminologii przedmiotowej", "Teoretyczne podstawy terminologii", "Kultura języka w teorii i praktyce", "Do prostego człowieka", "Bagnet na broń", "W żłobie leży", "Żółte kalendarze", "Gdzie się podziały tamte prywatki", "Powróćmy jak za dawnych lat", "Sami swoi", "Wszystko na sprzedaż", "Karta nauczyciela", "Kodeks cywilny", "Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi", "Podaruj dzieciom słońce", "Telewidzowie powodzianom", "Pustynna burza".

Czy zauważyli Państwo, że w całym dzisiejszym odcinku posługiwałem się tylko wyrażeniem "duża litera"? - Będę tak robił do końca życia, bo "wielka litera", która wdarła się do słowników i podręczników szkolnych, też mnie wyjątkowo irytuje. Przecież parom przeciwieństw typu zimny - ciepły, niski - wysoki, wąski - szeroki, lekki - ciężki, pionowy - poziomy, prosty - krzywy, chudy - gruby itp. od zawsze towarzyszy przeciwstawna para mały - duży. Wielki to jest duży + nacechowanie emocjonalne (wielkie chłopisko, wielka baba, wielki gmach, wielki zwierz). Jak można określać mianem wielkiej literę?!!

Czytaj treści premium w Gazecie Wrocławskiej Plus

Nielimitowany dostęp do wszystkich treści, bez inwazyjnych reklam.

Kup dostęp

Komentarze (26)

najnowsze najstarsze

Dodajesz komentarz jako: Gość

Dodając komentarz, akceptujesz regulamin forum

Liczba znaków do wpisania: 4 000

zaloguj się

Autor komentarza nie dodał zdjęcia
"Kropka nad I"

Jan W. (gość)

Zgłoś naruszenie treści

"I" w tytule programu telewizyjnego jest rzeczownikiem, nazwą kolejnej litery alfabetu. Tyle że to brzydkie...

Autor komentarza nie dodał zdjęcia
Brzydkie i bez sensu

drah (gość)

Zgłoś naruszenie treści / 2

Brzydkie i bez sensu, bo nad dużą literą I nie ma kropki :)

Autor komentarza nie dodał zdjęcia
Velké pivo

wrocławianin (gość)

Zgłoś naruszenie treści / 4 / 4

Jako Ślązak powinien pan zrozumieć.
Na Dolnym Śląsku wielki, duży używane są jako synonimy.

Autor komentarza nie dodał zdjęcia
Dupny

Dupny (gość)

Zgłoś naruszenie treści / 3

Dupny

Autor komentarza nie dodał zdjęcia
Velké pivo

wrocławianin (gość)

Zgłoś naruszenie treści / 1 / 4

Jako Ślązak powinien pan zrozumieć.
Na Dolnym Śląsku wielki, duży używane są jako synonimy.

Autor komentarza nie dodał zdjęcia
staram się...

ciekawe (gość)

Zgłoś naruszenie treści / 2 / 2

"Staram się o unikanie..."
Czy forma "Staram się unikać" jest niepoprawna?

Autor komentarza nie dodał zdjęcia
Odpowiadam

Tomasz z TG (gość)

Zgłoś naruszenie treści / 1

Staram się o unikanie, czyli prze na to, żeby ludzie zrozumieli i zaczęli unikać.
Staram się unikać... Ja.

Autor komentarza nie dodał zdjęcia
no właśnie

lecheque (gość)

Zgłoś naruszenie treści / 1 / 3

Ktoś odpowie?

Autor komentarza nie dodał zdjęcia
Z dużej litery

Andrzej (gość)

Zgłoś naruszenie treści / 7 / 1

Dziękuję za komentarz, całkowicie się z nim zgadzam ponadto jak zwykle porządkuje moją wiedzę. Jednakże chciałem wystąpic w obronie formy "Z dużej litery". Zaklasyfikowana jako rusyfizm jest...rozwiń całość

Dziękuję za komentarz, całkowicie się z nim zgadzam ponadto jak zwykle porządkuje moją wiedzę. Jednakże chciałem wystąpic w obronie formy "Z dużej litery". Zaklasyfikowana jako rusyfizm jest wszakże bardzie logiczna niz "Dużą literą" Dużymi literami piszemy gdzy wszystkie znaki są kapitalikami. "Duża litera" kieruje logikę w tę stronę. Z kolei "Z dużej litery" precyzyjnie określa pozycję znaku. zwiń

Autor komentarza nie dodał zdjęcia
Od dużej litery

Adam (gość)

Zgłoś naruszenie treści / 1

Formie "z dużej litery" SPP PWN przeciwstawia formę "od dużej litery" - najprawdopodobniej w związku z wyrażeniem "zaczynać od czegoś", a nie "zaczynać z czymś".

Autor komentarza nie dodał zdjęcia
Z dużej litery

Andrzej (gość)

Zgłoś naruszenie treści / 3 / 1

Dziękuję za komentarz, całkowicie się z nim zgadzam ponadto jak zwykle porządkuje moją wiedzę. Jednakże chciałem wystąpic w obronie formy "Z dużej litery". Zaklasyfikowana jako rusyfizm jest...rozwiń całość

Dziękuję za komentarz, całkowicie się z nim zgadzam ponadto jak zwykle porządkuje moją wiedzę. Jednakże chciałem wystąpic w obronie formy "Z dużej litery". Zaklasyfikowana jako rusyfizm jest wszakże bardzie logiczna niz "Dużą literą" Dużymi literami piszemy gdzy wszystkie znaki są kapitalikami. "Duża litera" kieruje logikę w tę stronę. Z kolei "Z dużej litery" precyzyjnie określa pozycję znaku. zwiń

Autor komentarza nie dodał zdjęcia
za dużo reklam

dawid (gość)

Zgłoś naruszenie treści / 4 / 1

Trafiłem tu przypadkowo, żeby coś przeczytać i powiem, a raczej napisze tylko jedno - ten portal będę unikał szerokim łukiem, bo tyle tu reklam i wyskakujących okienek, że jest problem, żeby w tym...rozwiń całość

Trafiłem tu przypadkowo, żeby coś przeczytać i powiem, a raczej napisze tylko jedno - ten portal będę unikał szerokim łukiem, bo tyle tu reklam i wyskakujących okienek, że jest problem, żeby w tym portalu się normalnie poruszać. Mam nadzieję że ktoś z adminów to przeczyta i może coś z tym zrobi, bo w ten sposób bardzo zniechęcacie internautów do odwiedzania tej strony.zwiń

Autor komentarza nie dodał zdjęcia
wielka litera

Gosia (gość)

Zgłoś naruszenie treści / 4 / 8

No cóż, myślałam, że "duże" litery to znak czasów, młodzi ludzie teraz w wielu dziedzinach wykazują niewiedzę. Ale prof. Miodek, jeśli nawet nie pamięta z lat szkolnych, to jako językoznawca...rozwiń całość

No cóż, myślałam, że "duże" litery to znak czasów, młodzi ludzie teraz w wielu dziedzinach wykazują niewiedzę. Ale prof. Miodek, jeśli nawet nie pamięta z lat szkolnych, to jako językoznawca powinien wiedzieć, że kiedyś były tylko "wielkie" litery i tego uczono w szkole. Ja co prawda urodziłam się już po II Wojnie Światowej, ale miałam to szczęście, że uczyli mnie jeszcze przedwojenni nauczyciele - o wielkiej wiedzy, prawdziwi pedagodzy (to już kamyczek do zupełnie innego ogródka). Tu sprawdza się pogląd profesora, że jeżeli nawet coś jest niepoprawne, to jeżeli używane przez coraz większą liczbę osób, staje się poprawne. Akurat w tym nie zgadzam się z profesorem, chociaż bardzo go szanuję i lubię jego wypowiedzi.zwiń

Autor komentarza nie dodał zdjęcia
teo

teo (gość)

Zgłoś naruszenie treści / 3

Angielski cudzysłów w artykule...

Autor komentarza nie dodał zdjęcia
Łot?

Tomasz (gość)

Zgłoś naruszenie treści / 1

Spróbuj w Internecie polski wpisać... No, spróbuj.

Autor komentarza nie dodał zdjęcia
wielka

mateczek (gość)

Zgłoś naruszenie treści / 11 / 3

Duża litera sugeruje rozmiar np cztery kratki zamiast kratek. A wielka litera od zawsze kojarzy mi się z rodzajem. Może dlatego że tak wpoili mi w szkole :)

Autor komentarza nie dodał zdjęcia
wieka jest wielka

sed (gość)

Zgłoś naruszenie treści / 2

duża może być duża kość ....duże drzewo duża litera ale nigdy literą WIELKĄ nie zostanie

Autor komentarza nie dodał zdjęcia
wielka - duza

lol (gość)

Zgłoś naruszenie treści / 16 / 2

Dziwie sie ze MIodek w koncy specjalista w ogole nie lapie kontekstu duza - mala litera. Przeciez duza - mala tak jak sugeruje Miodek to jest rozroznienie rozmiaru. Czyli Wielka litera moze byc...rozwiń całość

Dziwie sie ze MIodek w koncy specjalista w ogole nie lapie kontekstu duza - mala litera. Przeciez duza - mala tak jak sugeruje Miodek to jest rozroznienie rozmiaru. Czyli Wielka litera moze byc mala bo ma np 3mm wysokosci. Przeciez tu nie chodzi o rozmiar (wieka mala) tylko o to ze one graficznie zupelnie ineczej wygladaja np A i a czy B i b. Stad rozroznienie. Wiekie "b" to B a duża mała litera "b" to "litera "b" o wysokości np 2 metrów. Załóżmy że ktoś coś pisze pod nasze dyktando i mu mówisz weż narysuj małą literę "b" - i mówisz - za mała, zrób większą, narysuj naprawde dużą. i ten ktoś ma teraz narysować B? :))zwiń

Szanowna Użytkowniczko,
Szanowny Użytkowniku!

Pragniemy Cię poinformować, że nasza strona może dostosowywać treści do Twoich potrzeb. Aby to robić, potrzebujemy Twojej zgody na przetwarzanie danych w celach personalizacji treści marketingowych.

Co zyskujesz?

Lepsza jakość strony. Pokazujemy Ci treści lepszej jakości, a dzięki zebranym danym możemy cały czas je doskonalić.

Reklam jest mniej i są bardziej dopasowane do Twoich potrzeb. Dzięki reklamom finansujemy nasz rozwój. Dopasowanie pozwala nam wyświetlać ich mniej.

Twoje dane są u nas bezpieczne. Zgodę na przetwarzanie danych możesz wycofać w każdej chwili na stronie Polityka Prywatności.

Na co wyrażasz zgodę?

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie, w tym profilowanie* przez Polska Press Sp. z o.o. oraz naszych Partnerów, Twoich danych danych osobowych zapisanych w plikach cookies i im podobnych technologiach stosowanych w Serwisach przez Polska Press i Partnerów w celu marketingowym, obejmującym analitykę w celach marketingowych oraz wyświetlanie spersonalizowanych ofert, reklam i innych usług w Serwisach Polska Press Sp. z o.o. oraz w Internecie.

Pamiętaj, możesz w każdej chwili nie wyrazić zgody lub cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Szczegóły dotyczące wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w ustawieniach.

Informujemy także, że poprzez korzystanie z tego Serwisu bez zmiany ustawień Twojego oprogramowania/przeglądarki wyrażasz zgodę na zapisywanie plików cookies i im podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym oraz na korzystanie z informacji w nich zapisanych w celach dopasowania treści i reklam. Więcej przeczytasz w naszej Polityce Prywatności. Więcej informacji na temat zasad przetwarzania danych osobowych oraz Twoich uprawnień z tym związanych znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.

Kto jest administratorem Twoich danych?

Administratorem Twoich danych osobowych będziemy my, tj. spółka Polska Press Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie (Polska Press), oraz nasi Partnerzy (pełna lista Partnerów tutaj).

Szczegółowe informacje na temat celów przetwarzania

Twoje dane uzyskane w naszych Serwisach za pomocą plików cookies i im podobnych technologii będziemy przetwarzać, w tym profilować:

- w naszych celach marketingowych polegających na dopasowaniu treści i reklam w naszych Serwisach i Internecie, w celach badań analitycznych w celach marketingowych, w celach dokonywania analiz i badania ruchu na stronach, w celu zapewnienia bezpieczeństwa naszych usług, w celu dochodzenia praw i roszczeń (podstawa: nasz prawnie uzasadniony interes),

- w celach marketingowych naszych partnerów-reklamodawców, polegających na dopasowaniu treści i reklam w naszych Serwisach i Internecie, w celach badań analitycznych w celach marketingowych (podstawa: Twoja zgoda).

Jeśli wyrazisz na to zgodę nasi Partnerzy będą przetwarzali, w tym też profilowali Twoje dane osobowe uzyskane w naszych Serwisach za pomocą plików cookies i im podobnych technologii w celach marketingowych polegających na dopasowaniu treści i reklam w naszych Serwisach i Internecie a także badań analitycznych w tych celach.

Więcej przeczytasz w Polityce Prywatności.

Twoje prawa

Jeśli wyraziłeś zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych możesz ją zawsze cofnąć. Więcej przeczytasz tutaj.

Przysługuje Ci też prawo dostępu do Twoich danych, prawo do ich sprostowania, usuwania, prawo do przenoszenia danych, wyrażenia sprzeciwu, prawo do ograniczenia przetwarzania. Przysługuje Ci także prawo do wniesienia skargi do organu nadzorczego, którym będzie Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Więcej na temat Twoich uprawnień przeczytasz tutaj.

* Do przetwarzania wykorzystywane będą następujące dane: Twój adres IP, adres URL żądania, nazwa domeny, identyfikator urządzenia, typ przeglądarki, język przeglądarki, liczba kliknięć, ilość czasu spędzonego na poszczególnych stronach, data i godzina korzystania z Serwisu, typ i wersja systemu operacyjnego, rozdzielczość ekranu, dane zbierane w dziennikach serwera a także inne podobne informacje.

W związku ze zmianami w prawie ochrony danych osobowych (m.in. w kontekście RODO) musieliśmy także zmienić w koniecznym zakresie Politykę Prywatności oraz Regulamin.

Ustawienia Przejdź do serwisu

Dziękujemy za wyrażenie zgody

Dzięki Twojej zgodzie możemy tworzyć dla Ciebie lepsze jakościowo treści i wyświetlać mniej reklam.

Informujemy także, że poprzez korzystanie z tego Serwisu bez zmiany ustawień Twojego oprogramowania/przeglądarki wyrażasz zgodę na zapisywanie plików cookies i im podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym oraz na korzystanie z informacji w nich zapisanych w celach dopasowania reklam. Więcej przeczytasz w naszej

W związku ze zmianami w prawie ochrony danych osobowych (m.in. w kontekście RODO) musieliśmy także zmienić w koniecznym zakresie Politykę Prywatności.

OK